Transcript
బెన్ గారు: "ది స్టోరీ ఆఫ్ లాంగ్వేజెస్"కు మళ్లీ స్వాగతం. నేను బెన్. ఈ రోజు, మనలో చాలామందిని ఆకర్షిస్తూ—నిజం చెప్పాలంటే కొంత భయపెట్టే—ఒక భాషను అన్వేషించేందుకు తూర్పు ఆసియాకు ప్రయాణిస్తున్నాము: జపనీస్. నా సాధారణ సహ-ఆతిథేయురాలు క్లారా గారు ప్రస్తుతం లేరు, కాబట్టి కొత్త నిపుణురాలు మనతో చేరడం నాకు చాలా ఆనందంగా ఉంది. కార్యక్రమానికి స్వాగతం, సారా గారు.
సారా గారు: హాయ్ బెన్ గారు, ఇక్కడ ఉండటం చాలా ఆనందంగా ఉంది. మీరు చెప్పింది నిజమే, జపనీస్ వాక్యాన్ని మొదటిసారి చూసినప్పుడు ఎక్కువ మంది ఉపయోగించే మాట "భయపెట్టేదిగా" అనేదే. అది అందంగా ఉన్నా, లోపలికి చొచ్చుకెళ్లలేని అక్షరాల గోడలా కనిపిస్తుంది.
బెన్ గారు: ఖచ్చితంగా! ఒకే వాక్యం చదవడానికి మూడు వేర్వేరు భాషలు నేర్చుకోవాల్సినట్టే అనిపిస్తుంది. ఈ క్లిష్టమైన, బొమ్మల్లా కనిపించే అక్షరాలు ఉన్నాయి, తర్వాత కొంత వంకరగా ఉండేవి, మరికొన్ని కఠినమైన కోణాలతో ఉన్నవి. దీన్ని అర్థం చేసుకోవడం ఎక్కడి నుంచి మొదలుపెట్టాలి?
సారా గారు: మొదలుపెట్టడానికి ఇదే సరైన స్థలం. ఇవి మూడు భాషలు కావు; ఒక టూల్కిట్లా సమన్వయంగా కలిసి పని చేసే మూడు లిపులు. మొదట, మీకు కాంజి ఉంటుంది, అంటే చైనా నుంచి తీసుకున్న క్లిష్టమైన అక్షరాలు. అవి "పర్వతం" కోసం 山 లాంటి సంపూర్ణ భావాలను సూచిస్తాయి. అవే నామవాచకాలు, క్రియా మూలాలు—అంటే అసలు అర్థకేంద్రం.
బెన్ గారు: సరే, అవే నిర్మాణపు ప్రాథమిక భాగాలు. మరి మిగతా రెండూ?
సారా గారు: అవే వాటిని కలిపే అతుకు. వంకరగా కనిపించే లిపి హిరగానా. అది ధ్వన్యాత్మకం, అంటే ప్రతి అక్షరం 'కా', 'షి', 'తో'లాగా ఒక అక్షరకూటాన్ని సూచిస్తుంది. అది మొత్తం వ్యాకరణ పనిని చూసుకుంటుంది—క్రియా అంత్యాలు, పార్టికిల్స్, కాంజి లేని అంశాలు. తర్వాత కటకానా ఉంటుంది, అదే కోణాల లిపి. ఇదీ ధ్వన్యాత్మకమే, కానీ దీని ప్రధాన పని విదేశీ లోన్వర్డ్స్ కోసం. కాబట్టి మీ పేరు "బెన్," లేదా "కాఫీ" అనే పదం కటకానాలో వ్రాయబడుతుంది.
బెన్ గారు: వావ్, అంటే ఒకే వాక్యం మూడు లిపులను వేర్వేరు పనుల కోసం కలిపి నేస్తుందా. ఆలోచిస్తే ఇది నిజానికి చాలా సమర్థవంతంగా ఉంది.
సారా గారు: ఖచ్చితంగా. "నేను కాఫీ తాగుతాను" అనే వాక్యంలో "నేను" మరియు "తాగు" వంటి భాగాలు కాంజిలో ఉండవచ్చు, వ్యాకరణ భాగాలు హిరగానాలో ఉంటాయి, "కాఫీ" మాత్రం కటకానాలో ఉంటుంది. చూసిన వెంటనే భారంగా అనిపించినా, ఇది అద్భుతమైన దృశ్య వ్యవస్థ.
బెన్ గారు: అయితే ఆ లిపి అనే పర్వతాన్ని ఎక్కిన తర్వాత, వ్యాకరణం కొంచెమైనా సులభమవుతుందా? ఇంగ్లీష్తో పోలిస్తే అది పూర్తిగా తలకిందులుగా ఉంటుందని విన్నాను.
సారా గారు: మొదట్లో అనిపించే అనుభూతికి "తలకిందులు" అనేది సరైన మాటే! ఇంగ్లీష్లో క్రమం కర్త-క్రియా-కర్మ: "I eat an apple." జపనీస్లో అది కర్త-కర్మ-క్రియా అవుతుంది: 「私はりんごを食べます」 (Watashi wa ringo o tabemasu), దీని పదశః అర్థం "I apple eat." క్రియా ఎప్పుడూ చివర్లోనే వస్తుంది.
బెన్ గారు: అయితే క్రమం అంత సడలింపుగా ఉంటే ఏది కర్త, ఏది కర్మ అని ఎలా తెలుస్తుంది?
సారా గారు: అదీ పార్టికిల్స్ మాయ. అవి నామవాచకానికి తర్వాత వచ్చే చిన్నపాటి పదాలు; వాక్యంలో దాని పాత్రను అవే చెబుతాయి. ఉదాహరణకు, wa విషయం లేదా టాపిక్ను సూచిస్తుంది, o కర్మను సూచిస్తుంది. ప్రతి పదానికి దాని పని ఏమిటో చెప్పే చిన్న ట్యాగ్ ఉన్నట్టే. పదాల క్రమం మారినా, ఈ ట్యాగ్లు అర్థాన్ని స్పష్టంగా ఉంచుతాయి.
బెన్ గారు: అది చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంది. ఇది పూర్తిగా భిన్నమైన తర్కం. ఈ సాంకేతిక అంశాలకు మించి, జపనీస్ చాలా మర్యాదపూర్వకమైన భాష అనే పేరు ఉంది. అది భాషలోనే ఎలా ఇమిడిపోయింది?
సారా గారు: మీరు చెప్పేది కైగో, అంటే గౌరవప్రదమైన మాటతీరు. ఇది బహుశా భాషలో సాంస్కృతికంగా అత్యంత కీలకమైన భాగం. మీరు ఎవరితో మాట్లాడుతున్నారు అన్నదాన్ని బట్టి మారే పదసంపద, క్రియా రూపాల క్లిష్టమైన వ్యవస్థ ఇది. మీ బాస్తో మాట్లాడటం, మీ స్నేహితుడితో లేదా కస్టమర్తో మాట్లాడటం—మూలంగా వేర్వేరు విషయాలు.
బెన్ గారు: అంటే కేవలం "సర్" లేదా "మేడమ్" అనడానికంటే ఎక్కువేనా?
సారా గారు: అయ్యో, దానికంటే చాలా ఎక్కువ. మీరు మాట్లాడుతున్న వ్యక్తిని ఉన్నతంగా చూపే రూపాలు ఉంటాయి, మీను మీరు వినయంగా చూపే రూపాలు కూడా ఉంటాయి. ఉదాహరణకు, మీ బాస్ తినడం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఉపయోగించే "తిను" క్రియ, మీ గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఉపయోగించేది ఒకటే ఉండదు. ఇది సామాజిక స్థాయిని గౌరవించడం, సామరస్యాన్ని కాపాడడం కోసం నిర్మితమైన వ్యవస్థ.
బెన్ గారు: అది నేర్చుకునేవారికి అడుగడుగునా జాగ్రత్తపడాల్సిన ప్రదేశంలా ఉంది! ఇంకో గందరగోళాన్ని తొలగిద్దాం. చాలా మంది పాశ్చాత్యులు చైనీస్, జపనీస్ రెండింటినీ ఒకటిగా చూస్తారు. నిజానికి అవి ఎంత సంబంధం కలిగినవి?
సారా గారు: అది చాలా పెద్ద అపోహ. అవి పూర్తిగా వేర్వేరు భాషా కుటుంబాలకు చెందినవి. అవును, జపనీస్ తన లిపి అయిన కాంజిని చైనా నుంచి స్వీకరించింది, కానీ పోలిక అక్కడితో ముగుస్తుంది. ఇంగ్లీష్ లాటిన్ వర్ణమాలను ఉపయోగించినా, ఫ్రెంచ్ లేదా స్పానిష్లా రొమాన్స్ భాష కాకపోవడం లాంటిదే ఇది. చైనీస్ ఒక టోనల్ భాష; అంటే మీ స్వరపు ఎత్తు-తగ్గులు ఒక పదం అర్థాన్ని పూర్తిగా మార్చేస్తాయి. జపనీస్ టోనల్ కాదు; ఇందులో మరింత సూక్ష్మమైన పిచ్-యాక్సెంట్ ఉంటుంది. అందుకే నేర్చుకునేవారికి దీని ఉచ్చారణ ఆశ్చర్యకరంగా సూటిగా అనిపిస్తుంది.
బెన్ గారు: అంటే ధ్వని వ్యవస్థ నిజానికి సులభమైన భాగాల్లో ఒకటా?
సారా గారు: ఖచ్చితంగా. ఇందులో స్పానిష్లాగే ఐదు స్పష్టమైన స్వరధ్వనులు ఉన్నాయి—'a, i, u, e, o'—మరియు అవి చాలా స్థిరంగా ఉంటాయి. ఇది నేర్చుకునేవారికి నిజమైన వరం.
బెన్ గారు: అనిమే, మంగా ద్వారా జపనీస్ సంస్కృతి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించినట్టు మనం చూశాం. అది భాషపై ఎలా ప్రభావం చూపింది?
సారా గారు: అపారంగా. kawaii (cute), sugoi (amazing) వంటి పదాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా తెలిసిపోయాయి. కానీ ఇది ఒక్కదిశగా జరిగే విషయం కాదు. జపనీస్ ఇంగ్లీష్ పదాలను అప్పుచేసుకొని, వాటిని మార్చి, కొత్తదానిగా రూపొందించడంలో అద్భుతంగా ఉంటుంది. దీనిని wasei-eigo, అంటే "జపనీస్లో తయారైన ఇంగ్లీష్" అంటారు. ఒక మంచి ఉదాహరణ salaryman, అంటే కార్యాలయ ఉద్యోగి. అలాగే mansion అనే పదం జపాన్లో పెద్ద భవంతి కాదు; ఆధునిక అపార్ట్మెంట్ లేదా కాండో అని అర్థం.
బెన్ గారు: అస్సలు నమ్మలేకపోతున్నాను! అంటే టోక్యోలో mansion కోసం చూస్తే, మీరు నిజానికి కాండో కోసం చూస్తున్నట్టే. భాషలో ఇంకా ఏవైనా ప్రత్యేకమైన, భావవ్యక్తీకరణకు బలమైన లక్షణాలు ఉన్నాయి?
సారా గారు: నాకు అత్యంత ఇష్టమైనది దాని ధ్వన్యనుకరణ పదాల సంపద. అక్కడ కేవలం శబ్దాలకు మాత్రమే కాక, ఒక స్థితిని తెలియజేసే పదాలకు కూడా చోటుంది. Zaa-zaa అంటే భారీ వర్షం పడుతున్న శబ్దం. కానీ waku-waku అంటే ఉత్సాహభరితమైన ఎదురుచూపు, kira-kira అంటే మెరుస్తూ ఉండే దాన్ని సూచిస్తుంది. ఇవి భాషకు అద్భుతమైన వర్ణం, స్పష్టత ఇస్తాయి; వీటిని అనువదించడం చాలాసార్లు కష్టమే.
బెన్ గారు: అయితే మొత్తంగా చూసుకుంటే, మన ముందున్నది బహుళ-పొరల లిపి వ్యవస్థ, క్రియా చివర్లో వచ్చే వ్యాకరణం, లోపలే నిర్మితమైన గౌరవవ్యవస్థ, ఇంకా అత్యంత భావప్రసరమైన పదసంపద కలిగిన భాష. దాన్ని నిజంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే నేర్చుకునే వ్యక్తి తప్పనిసరిగా గ్రహించాల్సిన ఒక విషయం ఏమిటి?
సారా గారు: జపనీస్ ఒక హై-కాంటెక్స్ట్ భాష అన్న విషయమే. చెప్పకుండా వదిలినది, చెప్పినదానికంటే చాలాసార్లు ఎక్కువ ముఖ్యమవుతుంది. 「空気を読む」 (kūki o yomu) అనే ప్రసిద్ధ భావన ఉంది; దాని అక్షరార్థం "గాలిని చదవడం." అంటే పరిస్థితిని, సామాజిక సంకేతాలను, మాటల్లో చెప్పని అర్థాన్ని గ్రహించడం. జపనీస్ నేర్చుకోవడం అంటే కేవలం పదాలను కంఠస్థం చేయడం కాదు; మరింత సూక్ష్మమైన, పరోక్షమైన, సామరస్యభరితమైన దృష్టితో ప్రపంచాన్ని గ్రహించడం నేర్చుకోవడమూ అదే.
బెన్ గారు: సారా గారు, ఇది అద్భుతమైన లోతైన చర్చగా నిలిచింది. భయపెట్టేదిగా కనిపించిన దాన్ని మీరు తార్కికంగా, అందంగా చూపించారు. మాతో చేరినందుకు చాలా ధన్యవాదాలు.
సారా గారు: ఇది నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంది, బెన్ గారు. అందరికీ వీడ్కోలు!
బెన్ గారు: వీడ్కోలు.