Isang Payak na Gabay sa Gramatika ng Iba't Ibang Wika
Madalas na tila mas masalimuot ang gramatika kaysa sa totoong kalagayan nito. Isang dahilan nito ang paggamit natin ng magkakaibang katawagan para sa iba't ibang antas ng pangungusap—nang hindi laging ipinapaliwanag kung paano nag-uugnayan ang mga antas na ito.
Ang pangngalan ay hindi katumbas ng simuno.
Ang pandiwa ay hindi laging ang buong panaguri.
Ang pang-uri ay hindi laging nasa unahan mismo ng pangngalan.
At ang simuno ng pangungusap ay hindi laging ang taong sadyang gumagawa ng isang kilos.
Mabuti na lamang, may isang payak na pagkakaiba na makatutulong upang mas madaling maunawaan ang maraming paliwanag sa gramatika.
Kapag sinusuri ang isang salita o parirala, itanong nang magkahiwalay ang dalawang ito:
Anong uri ng elemento ito?
at:
Ano ang gampanin nito sa pangungusap na ito?
Ang unang tanong ay tungkol sa mga bahagi ng pananalita, na tinatawag ding mga uri ng salita.
Ang ikalawa ay tungkol sa mga gampanin sa pangungusap o mga tungkuling panggramatika.
Magkaugnay ang mga ito—ngunit hindi magkapareho.
Ang unang antas: anong uri ng salita ito?
Maaaring pangkatin ang mga salita ayon sa kung paano ginagamit ang mga ito sa isang wika.
Nakaugaliang tawagin ang mga pangkat na ito na mga bahagi ng pananalita.
Malamang na pamilyar na kayo sa marami sa mga ito.
Ang dalawang antas sa isang tingin
Bago talakayin ang mga detalye, makatutulong na paghambingin muna ang dalawang antas.
Mga uri ng salita: anong uri ng elemento ito?
Inilalarawan ng mga katawagang ito ang uring panggramatika ng isang salita.
- Pangngalan: tumutukoy sa pangalan ng tao, lugar, bagay, pangyayari, o ideya
Sarah, city (lungsod), book (aklat), meeting (pulong), freedom (kalayaan) - Pandiwa: nagsasaad ng kilos, pangyayari, kalagayan, o ugnayan
run (tumakbo), call (tumawag), happen (mangyari), know (alam), be (maging) - Pang-uri: naglalarawan ng katangian
large (malaki), interesting (kawili-wili), tired (pagod) - Pang-abay: maaaring magsaad ng panahon, lugar, paraan, dalas, o antas
yesterday (kahapon), here (dito), slowly (nang dahan-dahan), often (madalas), very (lubhang) - Panghalip: tumutukoy sa tao o bagay nang hindi inuulit ang pangalan nito
I (ako), she (siya), it (ito), they (sila), someone (isang tao) - Pantukoy: tumutulong na tukuyin, bilangin, o gawing tiyak ang tinutukoy ng pangngalan
a (isang), the (ang), this (ito), my (aking), some (ilang), three (tatlo) - Pang-ukol: nagsasaad ng ugnayan gaya ng lugar, panahon, direksiyon, o pagsama
in (sa loob ng), after (pagkatapos ng), to (patungo sa), with (kasama) - Pangatnig: nag-uugnay ng mga salita, parirala, o sugnay
and (at), but (ngunit), because (dahil), although (bagaman)
Mga gampanin sa pangungusap: ano ang tungkulin nito rito?
Inilalarawan ng mga katawagang ito kung paano gumaganap ang isang salita o parirala sa loob ng isang partikular na pangungusap.
- Simuno: ang tao, bagay, o ideyang tinutukoy ng pangunahing pahayag ng pangungusap
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.) - Panaguri: ang sinasabi ng pangungusap tungkol sa simuno
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.) - Layon: isang tao o bagay na direktang naaapektuhan o malapit na kaugnay ng pangyayaring isinasaad ng pandiwa
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.) - Kaganapan: bumubuo o nagpapalinaw sa kahulugan ng simuno, layon, o iba pang bahagi ng pangungusap
Daniel is a teacher. (Guro si Daniel.)
Sarah seems tired. (Mukhang pagod si Sarah.) - Panuring: nagdaragdag ng impormasyon tungkol sa ibang salita o parirala
the new student (ang bagong mag-aaral)
the book on the table (ang aklat na nasa mesa) - Gampaning pang-abay: nagbibigay ng impormasyon gaya ng panahon, lugar, paraan, dahilan, o layunin
Sarah called yesterday. (Tumawag si Sarah kahapon.)
They met in Budapest. (Nagkita sila sa Budapest.)
Payak ang pangunahing pagkakaiba:
Sinasabi ng uri ng salita kung anong klase ng elemento ang isang salita. Sinasabi ng gampanin sa pangungusap kung ano ang tungkulin nito sa pangungusap na iyon.
Mga pangngalan
Karaniwang tumutukoy ang mga pangngalan sa pangalan ng mga tao, hayop, lugar, bagay, pangyayari, o ideya.
Sarah, teacher (guro), dog (aso), London, table (mesa), meeting (pulong), freedom (kalayaan)
Mga pandiwa
Karaniwang nagsasaad ang mga pandiwa ng kilos, pangyayari, kalagayan, o ugnayan.
run (tumakbo), call (tumawag), happen (mangyari), know (alam), exist (umiral), be (maging)
Hindi lahat ng pandiwa ay naglalarawan ng nakikitang kilos.
Sa pangungusap na:
Daniel knows the answer. (Alam ni Daniel ang sagot.)
Pandiwa ang knows, kahit walang pisikal na kilos na ginagawa si Daniel.
Mga pang-uri
Naglalarawan ng mga katangian ang mga pang-uri.
tall (matangkad), interesting (kawili-wili), difficult (mahirap), blue (asul)
Madalas na nauuna ang mga ito sa pangngalan:
an interesting book (isang kawili-wiling aklat)
Ngunit maaari rin silang sumunod sa mga pandiwang gaya ng be o seem:
The book is interesting. (Kawili-wili ang aklat.)
Mga pang-abay
Maaaring magsaad ang mga pang-abay ng panahon, lugar, paraan, dalas, antas, o pananaw ng nagsasalita.
yesterday (kahapon), here (dito), slowly (nang dahan-dahan), often (madalas), very (lubhang), probably (malamang)
Mga halimbawa:
Sarah arrived yesterday. (Dumating si Sarah kahapon.)
Daniel answered slowly. (Dahan-dahang sumagot si Daniel.)
The answer is probably correct. (Malamang na tama ang sagot.)
Mga panghalip
Tumutukoy ang mga panghalip sa mga tao o bagay nang hindi inuulit ang pangalan ng mga ito.
I (ako), you (ikaw o kayo), she (siya, para sa babae), he (siya, para sa lalaki), it (ito), we (kami o tayo), they (sila), someone (isang tao)
Sa halip na ulitin ang mga pangalan:
Sarah called Daniel. Sarah spoke to Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel. Kinausap ni Sarah si Daniel.)
maaari nating sabihin:
Sarah called Daniel. She spoke to him. (Tinawagan ni Sarah si Daniel. Kinausap niya ito.)
Mga pantukoy
Tumutulong ang mga pantukoy na linawin kung aling bagay ang tinutukoy, kung ilan ang mga ito, o kung kanino ang mga ito.
a (isang), the (ang), this (ito), those (mga iyon), my (aking), every (bawat), some (ilang)
Mga halimbawa:
the book (ang aklat)
my phone (aking telepono)
those students (mga mag-aaral na iyon)
Mga pang-ukol
Nagsasaad ang mga pang-ukol ng mga ugnayang may kinalaman sa lugar, panahon, direksiyon, paraan, at marami pang ibang ideya.
in (sa loob ng), on (sa ibabaw ng), at (sa), with (kasama), from (mula sa), to (patungo sa), after (pagkatapos ng)
Mga halimbawa:
in the room (sa loob ng silid)
after lunch (pagkatapos ng tanghalian)
with Daniel (kasama si Daniel)
Mga pangatnig
Nag-uugnay ang mga pangatnig ng mga salita, parirala, o buong diwa.
and (at), but (ngunit), or (o), because (dahil), although (bagaman)
Halimbawa:
Sarah stayed home because she was tired. (Nanatili sa bahay si Sarah dahil pagod siya.)
Inilalarawan ng mga kategoryang ito kung anong uri ng elementong panggramatika ang isang salita.
Ngunit hindi pa nito sinasabi kung ano ang gampanin ng salita sa isang partikular na pangungusap.
Ang ikalawang antas: ano ang gampanin nito?
Ngayon, suriin ang pangungusap na ito:
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.)
Mailalarawan natin ang mga salita nito ayon sa uri:
- ang Sarah ay pangngalang pantangi;
- ang called ay pandiwa;
- ang Daniel ay pangngalang pantangi.
Ngunit mailalarawan din natin ang kanilang mga gampanin:
- ang Sarah ang simuno;
- ang called Daniel ang bumubuo sa pangunahing panaguri;
- ang Daniel ang layon.
Mga gampanin sa pangungusap ang mga ito, hindi mga bahagi ng pananalita.
Simuno
Ang simuno ang elementong pinagbabatayan ng pagkakabuo ng sugnay ayon sa gramatika.
Madalas, ito ang tao o bagay na gumagawa ng isang kilos:
Sarah opened the window. (Binuksan ni Sarah ang bintana.)
Ngunit hindi palagi:
The window opened. (Bumukas ang bintana.)
Daniel is tired. (Pagod si Daniel.)
Sarah heard a noise. (Nakarinig si Sarah ng ingay.)
Walang sadyang ginagawa ang bintana. Inilalarawan si Daniel. Nararanasan ni Sarah ang pagkarinig sa halip na sinasadyang gawin ito.
Mga simuno pa rin sila ayon sa gramatika.
Para sa mga nagsisimula, makatutulong ang kahulugang ito:
Ang simuno ay ang tao, bagay, o ideyang tinutukoy ng pangunahing pahayag ng pangungusap.
Hindi ganap na angkop ang kahulugang ito sa lahat ng wika, ngunit mas maaasahan ito kaysa sabihing ang simuno ang laging “gumagawa ng kilos”.
Panaguri
May sinasabi ang panaguri tungkol sa simuno.
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.)
The window opened. (Bumukas ang bintana.)
Daniel is tired. (Pagod si Daniel.)
Sarah became a doctor. (Naging doktor si Sarah.)
Maaaring magsaad ang panaguri ng kilos, pangyayari, kalagayan, katangian, pagkakakilanlan, o pagbabago.
Layon
Malapit ang ugnayan ng layon sa pandiwa, at madalas itong ang tao o bagay na naaapektuhan ng pangyayari.
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.)
Daniel opened the window. (Binuksan ni Daniel ang bintana.)
They discussed the problem. (Tinalakay nila ang suliranin.)
Panuring
Nagdaragdag ang panuring ng impormasyon tungkol sa ibang elemento.
the new student (ang bagong mag-aaral)
Daniel’s old phone (ang lumang telepono ni Daniel)
the book on the table (ang aklat na nasa mesa)
Maaaring isang salita lamang o mas mahabang parirala ang mga panuring.
Gampaning pang-abay
Ang elementong may gampaning pang-abay ay nagbibigay ng impormasyon tungkol sa mga kalagayan gaya ng panahon, lugar, paraan, dahilan, o layunin.
Sarah called yesterday. (Tumawag si Sarah kahapon.)
They met in Budapest. (Nagkita sila sa Budapest.)
Daniel answered carefully. (Maingat na sumagot si Daniel.)
We stayed home because it was raining. (Nanatili kami sa bahay dahil umuulan.)
Isang mahalagang detalye: ang elementong may gampaning pang-abay ay hindi kailangang maging pang-abay bilang uri ng salita.
Ihambing:
Sarah called yesterday. (Tumawag si Sarah kahapon.)
Sarah called after lunch. (Tumawag si Sarah pagkatapos ng tanghalian.)
Sarah called last week. (Tumawag si Sarah noong nakaraang linggo.)
Magkakaiba ang anyong panggramatika ng mga pahayag na ito sa Ingles:
- pang-abay ang yesterday;
- pariralang pang-ukol ang after lunch;
- pariralang pangngalan ang last week.
Ngunit magkakatulad ang gampanin ng tatlo sa pangungusap: sinasabi nila kung kailan tumawag si Sarah.
Maaaring magkaiba ang gampanin ng iisang uri ng salita
Tingnan ang pangalang Daniel:
Daniel called Sarah. (Tinawagan ni Daniel si Sarah.)
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.)
Sarah spoke to Daniel. (Kinausap ni Sarah si Daniel.)
This is Daniel’s book. (Ito ang aklat ni Daniel.)
Pangngalang pantangi ang Daniel sa bawat pangungusap.
Ngunit nagbabago ang gampanin nito:
- simuno;
- layon;
- bahagi ng pariralang pang-ukol;
- may-ari.
Ito ang pangunahing ideya:
Sinasabi ng bahagi ng pananalita kung anong uri ng elemento ang isang salita. Sinasabi ng gampanin sa pangungusap kung ano ang tungkulin nito rito.
Ganito rin ang prinsipyo para sa mga pang-uri.
the tired student (ang pagod na mag-aaral)
The student is tired. (Pagod ang mag-aaral.)
Pang-uri ang tired sa dalawang halimbawa.
Sa una, inilalarawan nito ang pangngalang student.
Sa ikalawa, tumutulong itong buuin ang pahayag tungkol sa mag-aaral.
Nananatili ang uri ng salita, ngunit nagbabago ang puwesto nito sa kayarian ng pangungusap.
Kung minsan, maging ang uri ng salita ay nagbabago
Nagiging mas kawili-wili ang pagkakaibang ito sa Ingles dahil ang iisang nakasulat na anyo ay maaaring mapabilang sa magkakaibang uri ng salita.
Tingnan ang call:
I received a call. (Nakatanggap ako ng tawag.)
Please call me. (Pakitawagan ako.)
Sa unang pangungusap, pangngalan ang call.
Sa ikalawa, pandiwa ito.
O ang email:
I sent an email. (Nagpadala ako ng email.)
Please email the document. (Pakipadala sa email ang dokumento.)
O ang clean:
a clean room (isang malinis na silid)
Please clean the room. (Pakilinisan ang silid.)
Sa Ingles, madalas na maaaring lumipat ng kategorya ang mga salita nang walang idinadagdag na nakikitang hulapi.
Ibig sabihin, maging ang tanong na “Anong bahagi ng pananalita ang salitang ito?” ay nangangailangan kung minsan ng higit pang konteksto.
Mas mainam na itanong:
Paano ginagamit ang salitang ito sa pangungusap na ito?
Paano natin nalalaman kung sino ang gumagawa ng ano?
Kapag naunawaan na natin ang kaibahan ng uri ng salita at gampanin sa pangungusap, may isa pang tanong na lilitaw:
Paano ipinapakita ng isang wika kung aling kalahok ang simuno, layon, tagatanggap, o iba pang bahagi ng pangyayari?
May ilang paraang magagamit ang mga wika:
- pagkakasunod-sunod ng mga salita;
- mga hulaping ikinakabit sa mga salita;
- mga pang-ukol na nauuna o sumusunod sa kanilang tinutukoy;
- mga kataga;
- mga pagbabago sa pandiwa;
- mga anyo ng panghalip;
- mga natatanging kayarian ng pangungusap;
- kahulugan at konteksto.
Sabay-sabay na gumagamit ng ilan sa mga panandang ito ang karamihan ng mga wika.
Ngunit hindi pare-pareho ang paghahati nila ng gawain sa mga ito.
Ingles: lalong mahalaga ang puwesto
Karaniwang ganito ang pagkakasunod-sunod sa Ingles:
Simuno – Pandiwa – Layon
Ihambing:
Sarah called Daniel. (Tinawagan ni Sarah si Daniel.)
Daniel called Sarah. (Tinawagan ni Daniel si Sarah.)
Hindi nagbabago ang anyo ng mga pangalan. Ang puwesto ng mga ito ang nagsasabi kung sino ang tumawag at sino ang tinawagan.
Gayunman, hindi lamang sa pagkakasunod-sunod ng mga salita nakabatay ang Ingles.
Nagbibigay rin ng mga palatandaan ang mga panghalip:
She called him. (Tinawagan niya ang lalaki.)
He called her. (Tinawagan niya ang babae.)
At maaari ring baguhin ang pagkakabuo ng mga pangungusap:
Sarah encouraged Daniel. (Hinimok ni Sarah si Daniel.)
Daniel was encouraged by Sarah. (Si Daniel ay hinimok ni Sarah.)
Sa ikalawang pangungusap, si Daniel ang nagiging simuno ayon sa gramatika, bagaman siya pa rin ang taong tumatanggap ng paghihimok.
Mahalaga ang pagkakasunod-sunod ng mga salita sa Ingles, ngunit katuwang nito ang mga panghalip, pantulong na pandiwa, pang-ukol, at kayarian ng pangungusap.
Pranses at Espanyol: pamilyar na mga padron na may mahahalagang pagkakaiba
Karaniwang ginagamit ng Pranses at Espanyol ang batayang ayos na simuno–pandiwa–layon, o SVO, gaya ng Ingles.
Pranses:
Sarah appelle Daniel. (Tinatawagan ni Sarah si Daniel.)
Espanyol:
Sara llamó a Daniel. (Tinawagan ni Sara si Daniel.)
Ngunit gumagamit din ng iba pang pananda ang dalawang wika.
Sa Pranses, karaniwang nauuna sa pandiwa ang mga panghalip na layon:
Sarah **l’**appelle.
“Tinatawagan siya ni Sarah.”
Sa Espanyol, madalas na nagbibigay ng impormasyon tungkol sa simuno ang hulapi ng pandiwa:
Llamé a Daniel.
“Tinawagan ko si Daniel.”
Hindi kailangan ng hiwalay na salita para sa ako sa pangungusap na Espanyol dahil naibibigay na ng anyo ng pandiwa ang impormasyong iyon.
Karaniwan ding inilalagay sa Espanyol ang a bago ang isang tiyak na taong nagsisilbing layon:
Sara llamó a Daniel. (Tinawagan ni Sara si Daniel.)
Kaya kahit ang magkakalapit na wikang Europeo ay hindi ganap na magkapareho ng paraan ng pagsasaayos ng parehong impormasyon.
Aleman: mahalaga kapwa ang ayos ng salita at kaso
Magandang tulay ang Aleman sa pagitan ng Ingles at ng mga wikang may mas masaganang sistema ng kaso.
Ihambing ang mga pantukoy:
der Mann (ang lalaki)
den Mann (ang lalaki, bilang layon)
Makatutulong ang anyo ng pantukoy upang ipakita kung ang pariralang pangngalan ay gumaganap bilang simuno o layon.
May mahihigpit ding tuntunin ang Aleman tungkol sa puwesto ng mga pandiwa, lalo na sa mga sugnay na makapag-iisa at di-makapag-iisa.
Ibig sabihin, kailangang bigyang-pansin ng mga nag-aaral ng Aleman ang dalawang ito:
- ang puwesto ng mga elemento ng pangungusap;
- ang mga pagbabago sa mga pantukoy, panghalip, at kung minsan ay sa mga pangngalan o pang-uri.
Hindi kasinlaki ng sa Ingles ang pag-asa ng Aleman sa puwesto, ngunit hindi pa rin basta-basta ang pagkakasunod-sunod ng mga salita rito.
Unggaro at Ruso: mas maraming impormasyong dala ang mga hulapi
Mas malawak ang paggamit ng Unggaro at Ruso ng pagmamarka ng kaso kaysa sa Ingles.
Sa Unggaro, karaniwang minamarkahan ang tuwirang layon ng -t:
Sarah felhívta Danielt.
“Tinawagan ni Sarah si Daniel.”
Dahil ipinapakita ng hulapi na layon si Daniel, maaaring ilipat ang parirala sa ibang puwesto nang hindi ito nagiging simuno.
Ngunit maaaring magbago ang diin dahil sa bagong ayos.
Maaaring bigyang-diin ng isang pangungusap ang:
- kung sino ang gumawa ng kilos;
- kung sino ang naapektuhan nito;
- kung aling impormasyon ang bago;
- kung ano ang inihahambing o itinatangi.
Binabago rin sa Ruso ang anyo ng mga pangngalan, panghalip, at pang-uri ayon sa kaso.
Nagbibigay ito ng mas maraming posibleng ayos ng salita kaysa sa Ingles, ngunit ipinahahayag pa rin ng ayos ng salita sa Ruso ang diin at pagkakaayos ng impormasyon.
Kaya mas mainam na sabihing mas maluwag ang ayos ng salita sa Unggaro at Ruso—hindi ganap na malaya.
Tinutukoy ng mga hulapi ang maraming ugnayang panggramatika, samantalang madalas na nakatutulong ang ayos sa paghubog ng mensahe.
Mandarin: mas kaunting hulapi, mas malaking papel ng ayos at konteksto
Kaunti lamang ang pagbabagong-anyo ng mga salita sa Mandarin.
Karaniwang hindi nagbabago ang mga pandiwa ayon sa panauhan ng simuno, at walang sistema ng kaso ang mga pangngalan na gaya ng sa Ruso o Unggaro.
Ang karaniwang batayang ayos ay SVO:
simuno – pandiwa – layon
Dahil dito, mahalagang palatandaan ang puwesto.
Ngunit hindi lamang basta hanay ng mga salitang may pirming puwesto at hindi nagbabago ang Mandarin.
Gumagamit din ito ng:
- mga kataga;
- mga pananda ng aspekto;
- mga kayariang nakabatay sa paksa;
- mga salitang ginagamit sa pag-uuri kapag nagbibilang;
- mga natatanging kayarian;
- konteksto.
Maaaring magsimula ang isang pangungusap sa paksang hindi katumbas ng simuno ayon sa gramatika. Maaari ring ilagay ng ilang kayarian ang layon bago ang pangunahing pandiwa.
Ipinapakita ng Mandarin na maaaring kakaunti ang pagbabagong-anyo ng mga salita sa isang wika ngunit masagana at lubhang organisado pa rin ang gramatika nito.
Hapones at Koreano: maliliit na pananda pagkatapos ng mga pariralang pangngalan
Karaniwang inilalagay ng Hapones at Koreano ang pandiwa malapit sa hulihan ng pangungusap.
Ang karaniwang ayos nila ay:
Simuno – Layon – Pandiwa
Gumagamit ang dalawang wika ng maliliit na elementong sumusunod sa mga pariralang pangngalan upang makatulong sa pagtukoy ng gampanin ng mga ito.
Sa Hapones, halimbawa:
- karaniwang minamarkahan ng -ga ang pariralang kaugnay ng simuno;
- karaniwang minamarkahan ng -o ang tuwirang layon;
- madalas na minamarkahan ng -wa ang paksa o ang itinatangi sa paghahambing.
Isang pinasimpleng halimbawa:
Sara-ga Daniel-o hometa.
“Pinuri ni Sarah si Daniel.”
Tumutulong ang mga pananda upang ipakita kung ano ang gampanin ng bawat pangalan.
May katulad ding mga pananda ng simuno, layon, at paksa ang Koreano.
Gayunman, maaaring alisin kung minsan ang mga panandang ito sa impormal na usapan kapag malinaw ang nais ipakahulugan. Sa ganitong pagkakataon, mas umaasa ang mga nakikinig sa konteksto, ayos ng salita, at kaalamang pare-pareho nilang taglay.
Hindi rin laging katumbas ng simuno ang paksa—isang mahalagang konsepto sa dalawang wika.
Arabe: iisang pangalan ng wika, magkakaibang kalagayang panggramatika
Kailangang maging maingat sa pagtalakay sa Arabe dahil hindi magkapareho ang pormal na nakasulat na Arabe at ang mga barayting ginagamit sa pang-araw-araw na usapan.
Maaaring gumamit ang pormal na Arabe ng:
- pagkakasunod-sunod ng mga salita;
- pag-aangkop ng anyo ng pandiwa sa simuno;
- mga anyo ng panghalip;
- mga pang-ukol;
- mga hulaping pananda ng kaso kapag napakaingat ng pagbigkas o kumpleto ang mga pananda sa teksto.
Posible kapwa ang ayos na pandiwa–simuno–layon at simuno–pandiwa–layon.
Sa karaniwang pagsulat, madalas na hindi isinasama ang mga pananda ng maiikling patinig—kaya hindi rin nakikita ang maraming pagkakaiba sa kaso.
Sa mga barayti ng Arabe na ginagamit sa pang-araw-araw na usapan, hindi na rin gaanong ginagamit o halos wala na ang dating sistema ng mga hulaping pananda ng kaso.
Kaya walang iisang payak na sagot sa tanong na “Paano minamarkahan sa Arabe ang simuno at layon?” Bahagyang nakasalalay ang sagot sa kung aling anyo ng Arabe ang tinutukoy natin.
Hindi: mga panandang sumusunod sa pangngalan
Karaniwang inilalagay ng Hindi ang pandiwa sa hulihan at madalas itong gumagamit ng mga elementong sumusunod sa pangngalan, na tinatawag na mga pang-ukol na panl hulihan.
Sa Ingles:
with Daniel (kasama si Daniel)
Sa Hindi, ganito ang pangkalahatang padron:
Daniel with (Daniel + kasama)
Maaari ring tukuyin ng ilang pananda ang mga tagatanggap, tiyak na layon, o kalahok na gumaganap bilang tagagawa sa ilang kayariang nagsasaad ng nakaraan.
Ngunit hindi basta ikinakabit ang mga panandang ito sa bawat pangungusap. Nakabatay ang paggamit ng mga ito sa mga salik na gaya ng:
- kung tao ang kalahok;
- kung tiyak o kilala na ito;
- ang uri ng pandiwa;
- kung itinuturing na tapos na ang pangyayari.
Magandang paalala ang Hindi na hindi laging pare-pareho ang paraan ng pagmamarka sa mga gampaning panggramatika sa bawat panahunan at kayarian.
Iba-iba ang paghahati ng gawain sa bawat wika
Madaling matuksong hatiin ang mga wika sa payak na magkasalungat na pangkat:
- mga wikang nakabatay sa ayos ng salita laban sa mga wikang nakabatay sa kaso;
- mga wikang mahigpit ang ayos laban sa mga wikang malaya ang ayos;
- mga payak na wika laban sa mga masalimuot na wika.
Mas kawili-wili ang tunay na kalagayan.
Malaking bahagi ng gawain ang iniaasa ng Ingles sa puwesto.
Mas maraming impormasyon ang inilalagay ng Unggaro at Ruso sa anyo ng mga pangngalan.
Hinahati ng Espanyol ang gawain sa ayos ng salita, mga hulapi ng pandiwa, mga panghalip, at pagmamarka sa layon.
Ginagamit ng Aleman kapwa ang ayos ng salita at kaso.
Umaasa ang Mandarin sa puwesto, mga kayarian, mga kataga, at konteksto.
Madalas na inilalagay ng Hapones at Koreano ang mga panandang panggramatika pagkatapos ng mga pangngalan.
Pinagsasama ng Arabe ang iba't ibang paraan depende sa barayti at konteksto.
Walang wikang gumagamit ng iisang pananda lamang.
Nilulutas nila ang magkakatulad na suliranin sa komunikasyon sa pamamagitan ng magkakaibang paraan ng pamamahagi ng impormasyon.
Ano ang dapat bigyang-pansin ng nag-aaral ng wika?
Kapag nagbabasa o nakikinig sa isang bagong wika, huwag lamang tumingin sa paisa-isang salita.
Magtanong din tungkol sa kayarian.
Anong uri ng elemento ito?
Pangngalan ba ito, pandiwa, pang-uri, panghalip, pang-ukol, o iba pang uri ng salita?
Ano ang gampanin nito rito?
Ito ba ang simuno, layon, paglalarawan, panuring, tagatanggap, o impormasyong tungkol sa panahon at lugar?
Ano ang pananda ng gampaning iyon?
Hanapin ang:
- puwesto;
- mga hulapi;
- mga pantukoy;
- mga anyo ng panghalip;
- mga kataga;
- mga pang-ukol na nauuna o sumusunod sa kanilang tinutukoy;
- mga pagbabago sa pandiwa;
- nakapaligid na konteksto.
Wala bang natatanging diin ang pangungusap, o may binibigyang-diin ito?
Maaaring hindi baguhin ng ibang ayos kung sino ang gumawa ng ano, ngunit maaari nitong baguhin kung ano ang nais bigyang-diin ng nagsasalita.
Lalo itong mahalaga sa mga wikang maluwag ang ayos ng salita.
Ang pangunahing ideya
Mas madaling maunawaan ang gramatika kapag pinaghiwalay natin ang dalawang tanong:
Anong uri ng salita o parirala ito?
at:
Ano ang gampanin nito sa pangungusap na ito?
Hindi awtomatikong simuno ang isang pangngalan.
Hindi laging sadyang tagagawa ng kilos ang simuno.
Hindi lamang bago ang mga pangngalan lumilitaw ang pang-uri.
Maaaring ipahayag ng iba't ibang uri ng parirala ang iisang gampanin sa pangungusap.
At hindi pare-pareho ang mga panandang ginagamit ng mga wika upang ipakita kung sino ang gumawa, ano ang ginawa, at kanino ito ginawa.
Kapag sinimulan nating tingnan ang gramatika bilang isang sistema ng mga uri, gampanin, at pananda, hindi na ito gaanong magmumukhang mahabang listahan ng mga tuntuning walang malinaw na batayan.
Magkakaiba ang mga wika—ngunit kapansin-pansing magkakatulad ang mga tanong na kailangan nilang sagutin.
Palalimin ang kaalaman
Nagbibigay ang artikulong ito ng praktikal na gabay sa mga pangunahing ideya. Mas masalimuot at mas marami pang detalye ang kabuuang mga pagkakaiba, lalo na kapag inihahambing natin ang mga wikang lubhang magkakaiba ang sistemang panggramatika.
Magpatuloy sa unang bahagi ng aming serye ng mas malalim na pagtalakay:
Tinatalakay nito ang mga uri ng salita, mga tungkulin sa pangungusap, mga panaguri, mga kaganapan, mga gampaning batay sa kahulugan, at ang mga limitasyon ng tuwirang paglalapat ng mga kategoryang panggramatika ng Ingles sa lahat ng wika.
