Γιατί καταλαβαίνετε περισσότερα απ’ όσα μπορείτε να πείτε — και πώς να γεφυρώσετε το χάσμα

Γιατί η κατανόηση είναι ευκολότερη από την ομιλία

Φανταστείτε ότι βλέπετε τη λέξη:

appointment

Η ίδια η λέξη βρίσκεται ήδη μπροστά σας. Η πρόταση που την περιβάλλει σάς δίνει στοιχεία. Ίσως αναγνωρίζετε τη μορφή της, θυμάστε πού την έχετε ξαναδεί ή συμπεραίνετε το νόημά της από τα συμφραζόμενα.

Τώρα φανταστείτε ότι κάποιος σας ρωτά:

When are you seeing the dentist?

Θέλετε να απαντήσετε:

I have an appointment on Friday.

Αυτή τη φορά, κανείς δεν σας δίνει τη λέξη appointment. Πρέπει να τη βρείτε εσείς.

Αυτή η διαφορά έχει σημασία.

Όσοι μαθαίνουν ξένες γλώσσες συχνά περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως τη διαφορά ανάμεσα στο παθητικό και το ενεργητικό λεξιλόγιο. Σε ερευνητικά κείμενα, μπορεί να συναντήσετε και τους όρους προσληπτική και παραγωγική γνώση.

Με απλά λόγια:

• Αναγνώριση: «Ξέρω τι σημαίνει όταν το βλέπω ή το ακούω.»
• Ανάκληση: «Μπορώ να το φέρω στο μυαλό μου χωρίς να το έχω μπροστά μου.»
• Χρήση: «Μπορώ να το επιλέξω και να το χρησιμοποιήσω όταν το χρειάζομαι πραγματικά.»

Μπορεί να γνωρίζετε καλά μια λέξη σε ένα από αυτά τα επίπεδα, αλλά όχι σε κάποιο άλλο.

Γι’ αυτό μπορεί κάποιος να διαβάζει αρκετά απαιτητικά κείμενα, αλλά να δυσκολεύεται να εκφράσει συγκριτικά απλές ιδέες σε μια συζήτηση.

Ξεκινήστε με γλωσσικό υλικό που έχει σημασία για εσάς

Η λύση δεν είναι να σταματήσετε να διαβάζετε και να ακούτε και να αφιερώσετε όλο σας τον χρόνο στο να ελέγχετε τι θυμάστε.

Πρώτα χρειάζεστε γλωσσικό υλικό με το οποίο να δουλέψετε.

Όταν διαβάζετε, ακούτε ή παρακολουθείτε κάτι, έρχεστε σε επαφή με λεξιλόγιο, φράσεις, γραμματική και επαναλαμβανόμενα μοτίβα μέσα σε ένα πλαίσιο που τους δίνει νόημα. Και το υλικό είναι πιο χρήσιμο όταν όσα λέει σας ενδιαφέρουν πραγματικά.

Ένα άρθρο σχετικό με το επάγγελμά σας, μια ιστορία, ένα βίντεο για κάποιο από τα ενδιαφέροντά σας ή μια συζήτηση που θέλετε πραγματικά να κατανοήσετε μπορούν να κρατήσουν την προσοχή σας με τρόπο που μια γενική λίστα λέξεων συχνά δεν μπορεί.

Αυτό έχει σημασία, γιατί οι χρήσιμες λέξεις σπάνια σας γίνονται οικείες με την πρώτη φορά που τις συναντάτε.

Μπορεί αρχικά να παρατηρήσετε μια φράση χωρίς να την καταλάβετε πλήρως. Την επόμενη φορά, η πρόταση στην οποία εμφανίζεται κάνει το νόημά της πιο ξεκάθαρο. Αργότερα, την ακούτε σε μια διαφορετική περίσταση και αρχίζετε να αναγνωρίζετε πώς χρησιμοποιείται.

Δείτε, για παράδειγμα:

It turns out that…

Ένα παράδειγμα σας δίνει μια πρώτη εικόνα:

It turns out that I was wrong.

Όταν τη συναντάτε ξανά, το μοτίβο γίνεται πιο ξεκάθαρο:

It turns out that the restaurant is closed.

It turned out to be much easier than expected.

Τώρα μαθαίνετε κάτι περισσότερο από μια μετάφραση. Αρχίζετε να καταλαβαίνετε πώς λειτουργεί η έκφραση.

Η επαφή με τη γλώσσα χτίζει αυτού του είδους τη γνώση.

Υπάρχει όμως μια παγίδα: μπορεί να γίνετε πολύ καλοί στην αναγνώριση μιας έκφρασης, χωρίς να μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε με την ίδια ευκολία.

Κάποια στιγμή, η αναγνώριση πρέπει να γίνει ανάκληση.

Μην κοιτάτε πάντα την απάντηση

Αν θέλετε να ανακαλείτε μια λέξη ή φράση πιο εύκολα, δώστε πού και πού στον εαυτό σας την ευκαιρία να τη θυμηθεί.

Αντί να ξεκινάτε με:

appointment → προκαθορισμένη ώρα συνάντησης με κάποιον

ξεκινήστε από το νόημα ή την περίσταση:

Τι έχω κλείσει με τον οδοντίατρο για την Παρασκευή;

Και προσπαθήστε να πείτε:

an appointment

Αντί να ξαναδιαβάσετε αμέσως:

I'm looking forward to seeing you.

ξεκινήστε από την ερώτηση:

Πώς θα μπορούσα να πω ότι ανυπομονώ να συναντήσω κάποιον στο μέλλον;

και προσπαθήστε να ανακαλέσετε:

I'm looking forward to seeing you.

Αυτό είναι η εξάσκηση στην ανάκληση: η προσπάθεια να επαναφέρετε πληροφορίες από τη μνήμη σας, αντί να βλέπετε αμέσως την απάντηση.

Συχνά φαίνεται πιο δύσκολο από το να ξαναδιαβάζετε.

Και αυτό είναι χρήσιμο.

Όταν δυσκολεύεστε να ανακαλέσετε μια έκφραση που αναγνωρίζετε αμέσως, έχετε εντοπίσει ακριβώς το είδος του κενού που θέλετε να καλύψετε.

Προσαρμόστε την εξάσκηση στον στόχο σας

Αν ο στόχος σας είναι να καταλαβαίνετε μια λέξη, η εξάσκηση στην αναγνώριση έχει νόημα.

Αν ο στόχος σας είναι να μπορείτε να την πείτε, καλό είναι μερικές φορές να εξασκείστε προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Για παράδειγμα:

Γλώσσα που μαθαίνετε → νόημα

εξασκεί κυρίως την αναγνώριση.

Αντίθετα:

νόημα ή περίσταση → γλώσσα που μαθαίνετε

απαιτεί παραγωγή λόγου.

Μπορείτε σταδιακά να μειώνετε τα βοηθητικά στοιχεία.

Νόημα → λέξη

Ποια είναι η αγγλική λέξη για μια προκαθορισμένη ώρα συνάντησης με κάποιον;

Περίσταση → φράση

Ανυπομονείτε για τις διακοπές σας την επόμενη εβδομάδα. Τι θα μπορούσατε να πείτε;

Ερώτημα → πρόταση

Τι θα κάνετε το απόγευμα της Παρασκευής;

Συζήτηση → αυθόρμητη χρήση

I have an appointment, so I'll be free afterwards.

Κάθε βήμα απαιτεί λίγο περισσότερα από εσάς.

Έτσι, η εξάσκηση πλησιάζει περισσότερο σε όσα συμβαίνουν πραγματικά όταν μιλάτε.

Συνδέστε τις λέξεις με περισσότερα στοιχεία

Μια λέξη δεν χρειάζεται να υπάρχει στη μνήμη σας μόνο ως:

ξένη λέξη ↔ μετάφραση

Μερικές φορές, μια πιο πλούσια σύνδεση σας βοηθά να την κατανοήσετε και να τη θυμηθείτε πιο εύκολα.

Μπορείτε να συνδέσετε μια λέξη με:

• μια πρόταση στην οποία την προσέξατε για πρώτη φορά,
• μια φωνή ή έναν συγκεκριμένο τρόπο προφοράς,
• μια εικόνα,
• ένα συγκεκριμένο μέρος,
• μια περίσταση,
• μια προσωπική εμπειρία.

Φανταστείτε ότι μαθαίνετε τη λέξη balcony περιγράφοντας το δικό σας διαμέρισμα.

Ή ότι μαθαίνετε τη λέξη delayed μετά από μια καθυστέρηση τρένου ή πτήσης.

Ή ότι αποθηκεύετε τη λέξη crowded από μια φωτογραφία που τραβήξατε σε μια πολυσύχναστη πόλη.

Αυτές οι συνδέσεις δεν εγγυώνται ότι η λέξη θα σας έρθει ξαφνικά και αβίαστα σε μια συζήτηση. Δίνουν όμως στη γλώσσα περισσότερο νόημα από ένα μεμονωμένο λήμμα λεξικού.

Δεν χρειάζεται να επινοείτε μια περίπλοκη μνημονική τεχνική για κάθε λέξη.

Για ορισμένες λέξεις, μια απλή μετάφραση είναι απολύτως αρκετή.

Για τις λέξεις και τις φράσεις όμως που έχουν σημασία για εσάς, το πλαίσιο μπορεί να εμπλουτίσει τη γνώση σας και να διευκολύνει την ανάκλησή της.

Μάθετε πώς χρησιμοποιείται η λέξη μαζί με άλλες

Τα συμφραζόμενα σας μαθαίνουν επίσης πράγματα που δεν μπορεί να σας δώσει μια μετάφραση από μόνη της.

Πάρτε, για παράδειγμα, τη λέξη:

decision

Είναι χρήσιμο να ξέρετε τι σημαίνει.

Είναι ακόμη πιο χρήσιμο να γνωρίζετε τα εξής:

make a decision
a difficult decision
I've decided to…

Αντίστοιχα, το να μάθετε τη λέξη:

depend

σας δίνει λιγότερο γλωσσικό υλικό για άμεση χρήση απ’ ό,τι αν τη συναντήσετε στην έκφραση:

It depends on…

Γι’ αυτό αξίζει να δίνετε προσοχή στις φράσεις, στους συνηθισμένους συνδυασμούς λέξεων και στα επαναλαμβανόμενα μοτίβα προτάσεων, παράλληλα με τις μεμονωμένες λέξεις.

Όταν μιλάμε, δεν χτίζουμε πάντα κάθε πρόταση λέξη προς λέξη. Οι οικείοι συνδυασμοί μάς προσφέρουν μεγαλύτερα κομμάτια λόγου που μπορούμε να αξιοποιήσουμε.

Όταν λοιπόν βρίσκετε κάτι χρήσιμο, βοηθά να μη ρωτάτε μόνο:

Τι σημαίνει αυτό;

αλλά και:

Πώς θα το χρησιμοποιούσα στην πράξη;

Η ακρόαση μπορεί να αλλάξει όσα γνωρίζετε για μια λέξη

Το λεξιλόγιο που βλέπετε γραμμένο είναι μόνο ένα μέρος του προφορικού λόγου.

Μπορεί να αναγνωρίζετε μια λέξη αμέσως σε ένα κείμενο και παρ’ όλα αυτά να μην την καταλαβαίνετε όταν κάποιος την προφέρει φυσικά.

Όταν ακούτε τη λέξη ή τη φράση, αποκτάτε πληροφορίες για την προφορά, τον τονισμό, τον ρυθμό και τον τρόπο με τον οποίο οι λέξεις συνδέονται στον προφορικό λόγο.

Σκεφτείτε μια έκφραση όπως:

What are you up to?

Στο χαρτί μπορεί να φαίνεται απλή.

Στην πραγματική ομιλία, όμως, οι λέξεις μπορεί να ενώνονται με τρόπο που δεν περιμένατε.

Η ακρόαση σας βοηθά να συνδέσετε τη γραπτή μορφή με τη γλώσσα που θα ακούσετε στην πράξη.

Και όταν τη λέτε εσείς, προσθέτετε ένα ακόμη είδος εξάσκησης.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η εκμάθηση χρήσιμων λέξεων μπορεί να ενισχυθεί όταν τις συναντάτε σε διαφορετικές δραστηριότητες, αντί να τις αφήνετε μόνο εκεί όπου τις ανακαλύψατε για πρώτη φορά.

Επιστρέφετε στις χρήσιμες λέξεις σε βάθος χρόνου

Το ότι ανακαλέσατε κάτι μία φορά δεν σημαίνει ότι θα εξακολουθείτε να το ανακαλείτε εύκολα αρκετές εβδομάδες αργότερα.

Χρειάζεται να συναντάτε τις χρήσιμες λέξεις και εκφράσεις ξανά και ξανά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα επαναλαμβάνετε όλα κάθε μέρα.

Οι λέξεις και οι φράσεις που εξακολουθούν να σας δυσκολεύουν μπορούν να επιστρέφουν νωρίτερα για επανάληψη. Το υλικό που σας έχει γίνει οικείο μπορεί να περιμένει περισσότερο. Κατανέμοντας τις επαναλήψεις στον χρόνο, εστιάζετε την προσοχή σας εκεί όπου εξακολουθεί να χρειάζεται.

Το πότε κάνετε επανάληψη, όμως, είναι μόνο ένα μέρος της διαδικασίας.

Αν σε κάθε επανάληψη βλέπετε απλώς τη λέξη και το νόημά της, μπορεί να γίνεστε όλο και καλύτεροι στην αναγνώριση.

Αν κάποιες επαναλήψεις απαιτούν να ανακαλέσετε εσείς την έκφραση, εξασκείτε και την ικανότητά σας να ανασύρετε όσα γνωρίζετε όταν τα χρειάζεστε.

Ένα χρήσιμο μοτίβο είναι:

επαφή → κατανόηση → ανάκληση → νέα επαφή → χρήση

Προχωρήστε πέρα από τις ασκήσεις λεξιλογίου

Κάποια στιγμή, μια λέξη ή φράση πρέπει να βγει από τα όρια της άσκησης.

Ας υποθέσουμε ότι μαθαίνετε την έκφραση:

I'd rather…

Ίσως την προσέξετε για πρώτη φορά διαβάζοντας:

I'd rather stay home tonight.

Αργότερα, σας δίνεται το ερώτημα:

Πώς θα μπορούσατε να πείτε ευγενικά ότι προτιμάτε μια άλλη επιλογή;

Ανακαλείτε:

I'd rather…

Έπειτα, δημιουργείτε τα δικά σας παραδείγματα:

I'd rather go tomorrow.
I'd rather not discuss it now.

Και τελικά τη χρησιμοποιείτε σε μια συζήτηση:

Do you want to take the train or drive?

I'd rather take the train.

Αυτή η τελική μετάβαση έχει σημασία, γιατί μια συζήτηση έχει απαιτήσεις που μια κάρτα λεξιλογίου δεν έχει.

Χρειάζεται να καταλάβετε τον συνομιλητή σας, να αποφασίσετε τι θέλετε να πείτε, να βρείτε τις κατάλληλες λέξεις και να τις πείτε αρκετά γρήγορα ώστε να συνεχιστεί ο διάλογος.

Καμία άσκηση λεξιλογίου δεν αναπαράγει όλα αυτά.

Η επανάληψη λοιπόν μπορεί να σας προετοιμάσει για τη χρήση της γλώσσας, αλλά μαθαίνετε να χρησιμοποιείτε τη γλώσσα και μέσα από την ίδια τη χρήση της.

Μην περιμένετε να σας έρχονται οι λέξεις αβίαστα

Όσοι μαθαίνουν μια γλώσσα μερικές φορές θεωρούν ότι πρέπει να συνεχίζουν την επανάληψη μιας λέξης μέχρι να μπορούν να την ανακαλούν τέλεια κάθε φορά.

Στην πραγματικότητα, η ανάπτυξη του λεξιλογίου είναι πιο σύνθετη.

Μια λέξη μπορεί:

• να αναγνωρίζεται αμέσως,
• να ανακαλείται μετά από λίγα δευτερόλεπτα,
• να σας έρχεται εύκολα όταν γράφετε, αλλά δύσκολα όταν μιλάτε,
• να σας είναι οικεία σε μια έκφραση, αλλά όχι σε κάποια άλλη,
• να γίνεται κατανοητή σε μια συζήτηση, αλλά σπάνια να χρησιμοποιείται αυθόρμητα.

Αυτά δεν είναι απαραίτητα διακριτά στάδια από τα οποία περνά κάθε λέξη.

Είναι διαφορετικές πτυχές της γνώσης μιας γλώσσας.

Το πρακτικό ερώτημα είναι απλώς:

Ποια πλευρά υστερεί;

Αν ήδη αναγνωρίζετε εύκολα τη λέξη, ίσως δεν χρειάζεστε περισσότερη εξάσκηση στην αναγνώριση.

Δοκιμάστε να την ανακαλέσετε.

Αν μπορείτε να την ανακαλέσετε σε μια άσκηση, αλλά δεν τη χρησιμοποιείτε ποτέ όταν μιλάτε, δημιουργήστε περιστάσεις στις οποίες τη χρειάζεστε.

Αν μπορείτε να την πείτε, αλλά δυσκολεύεστε να την αναγνωρίσετε στη φυσική ομιλία, ακούστε την σε πιο ποικίλα συμφραζόμενα.

Πώς εφαρμόζεται αυτό στο Vocafy

Το Vocafy έχει σχεδιαστεί με βάση την ιδέα ότι η ανακάλυψη νέου λεξιλογίου δεν πρέπει να είναι το τέλος της διαδικασίας.

Μπορεί να συναντήσετε για πρώτη φορά μια χρήσιμη λέξη ή φράση διαβάζοντας, ακούγοντας ή παρακολουθώντας κάτι που σας ενδιαφέρει. Μπορείτε να την αποθηκεύσετε μαζί με το πλαίσιο στο οποίο τη βρήκατε, αντί να την περιορίσετε αμέσως σε ένα μεμονωμένο ζεύγος λέξεων.

Αυτό το πλαίσιο μπορεί να περιλαμβάνει την αρχική πρόταση, ηχητικό υλικό, μια εικόνα ή μια περίσταση που έδωσε νόημα στην έκφραση.

Αργότερα, το ίδιο γλωσσικό υλικό μπορεί να επιστρέψει για επανάληψη και εξάσκηση στην ανάκληση.

Και μπορεί να ενταχθεί σε δραστηριότητες όπου χρειάζεται να κάνετε κάτι περισσότερο από το να το αναγνωρίζετε — για παράδειγμα, εξάσκηση στην προφορά, γραφή ή συζήτηση.

Μια φράση που ανακαλύψατε σε ένα άρθρο δεν χρειάζεται να παραμείνει για πάντα μέρος εκείνου του άρθρου. Μπορεί να γίνει μέρος του γλωσσικού υλικού που συνεχίζετε να συναντάτε και τελικά προσπαθείτε να χρησιμοποιήσετε εσείς.

Ο στόχος δεν είναι να μετατρέπετε οτιδήποτε συναντάτε σε κάρτα λεξιλογίου.

Είναι να μειώσετε την απόσταση ανάμεσα στις διαφορετικές πλευρές της μάθησης:

το καταλαβαίνετε → το προσέχετε → το θυμάστε → το ανακαλείτε → το χρησιμοποιείτε

Πιθανότατα γνωρίζετε περισσότερα απ’ όσα μπορείτε να πείτε

Αν αισθάνεστε ότι η κατανόησή σας προηγείται κατά πολύ της ομιλίας σας, αυτό δεν σημαίνει ότι όλο το διάβασμα και η ακρόαση πήγαν χαμένα.

Το αντίθετο μάλιστα.

Έχετε ήδη χτίσει γνώσεις στις οποίες μπορείτε να στηριχθείτε όταν μιλάτε.

Η αναγνώριση όμως είναι μόνο ένα μέρος της διαδικασίας.

Για να έχετε στη διάθεσή σας περισσότερες από αυτές τις λέξεις και εκφράσεις όταν τις χρειάζεστε, κρύψτε πού και πού την απάντηση και προσπαθήστε να την ανακαλέσετε. Συνδέστε τις χρήσιμες λέξεις με προτάσεις, ήχους, εικόνες και περιστάσεις. Μάθετε φράσεις, όχι μόνο μεμονωμένες λέξεις. Επιστρέφετε στο σημαντικό γλωσσικό υλικό σε βάθος χρόνου. Χρησιμοποιήστε το στο γράψιμο. Πείτε το δυνατά. Χρησιμοποιήστε το σε περιστάσεις όπου πρέπει να επιλέξετε εσείς τις λέξεις.

Ο στόχος δεν είναι να μετατρέψετε κάθε λέξη που καταλαβαίνετε σε μια λέξη που χρησιμοποιείτε κάθε μέρα.

Είναι να κάνετε τη γλώσσα που έχει σημασία για εσάς όλο και πιο διαθέσιμη όταν θέλετε να πείτε κάτι δικό σας.