ਬੈਨ: Vocafy Unpacked ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੈਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਲਾਰਾ ਹਨ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਾਂਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Ben: Welcome back to Vocafy Unpacked. I'm Ben, and I'm here with Clara. Today we're going back almost a century to meet someone whose approach to language learning can sound surprisingly modern.
ਕਲਾਰਾ: ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਬੈਨ। ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਖ਼ਾਸ ਲਗਾਵ ਹੈ। ਕਾਤੋ ਲੋਮਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ।
Clara: Hi Ben. And I should probably admit from the beginning that I have a soft spot for this one. Kató Lomb is one of the language learners I admire most.
ਬੈਨ: ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ?
Ben: That's a strong recommendation. Who was she?
ਕਲਾਰਾ: ਉਹ ਹੰਗਰੀ ਵਾਸੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1909 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
Clara: She was Hungarian, born in 1909, and her original academic world wasn't languages at all. She studied physics and chemistry and earned a doctorate in chemistry.
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਕਾਲੀ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ। ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 16 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
She later became a translator and one of the early simultaneous interpreters. At the height of her career, she worked professionally with 16 languages.
ਬੈਨ: ਸੋਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਲਗਭਗ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Ben: Sixteen sounds almost unbelievable.
ਕਲਾਰਾ: ਲੱਗਦੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਮਬ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਵਧਾਨ ਸਨ।
Clara: It does, but Lomb herself was careful about that number.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ 16 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
She openly said that she did not know all 16 languages at the same level.
ਹੰਗਰੀਆਈ, ਰੂਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੁਵਾਦ ਜਾਂ ਦੁਭਾਸ਼ੀਏ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਪਾਠਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
There were languages such as Hungarian, Russian, English, French and German that she could use very freely. With some others she could translate or interpret after preparation. And there were languages she mainly worked with through written texts.
ਬੈਨ: ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਵਾਬ ਉਸ ਆਮ ਬਹੁਭਾਸ਼ੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤੀਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
Ben: I already like that answer more than the usual polyglot story where somebody supposedly speaks thirty languages perfectly.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Exactly.
ਉਹ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਕਾਰਨਾਮਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
She wasn't interested in turning language learning into magic.
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾ ਲਗਭਗ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕੁਝ ਰਹੱਸ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
In fact, one of the recurring themes in her writing was almost the opposite. She wanted to remove some of the mystery surrounding the idea of being naturally gifted at languages.
ਬੈਨ: ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ?
Ben: Was she one of those people who had been learning languages brilliantly since childhood?
ਕਲਾਰਾ: ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇੰਨੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ।
Clara: No, and that's one reason her story is so interesting.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।
She had learned some languages at school, but she didn't describe herself as a remarkable language student.
ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
Her serious independent language-learning journey really began as an adult.
1933 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੌਕੇ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
In 1933 she wanted to improve her employment prospects, so she began teaching herself English.
ਬੈਨ: ਕਿਵੇਂ?
Ben: How?
ਕਲਾਰਾ: ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਨਾਲ।
Clara: With a novel.
ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਰਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।
And not a specially simplified learner book.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੌਨ ਗਾਲਜ਼ਵਰਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਵਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
She began working intensively with a novel by John Galsworthy.
ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝ ਆਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਪਾਠ ਵਿੱਚੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ ਸਨ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।
At first she understood very little. She later wrote that after a week she was beginning to sense her way through the text, after about a month she could understand it, and after two months she was enjoying it.
ਬੈਨ: ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਵੀ—ਇਹ ਇਸ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ’ਤੇ ਅਟਕੇ ਹੋ।
Ben: That sounds either inspiring or terrifying, depending on what page you're currently stuck on.
ਕਲਾਰਾ: ਸ਼ਾਇਦ ਦੋਵੇਂ ਹੀ।
Clara: Probably both.
ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਲੋਮਬ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
But this tells us something important about Lomb.
ਉਹ ਅਧੂਰੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ।
She was willing to tolerate partial understanding.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
She didn't think you had to know every word before a text became useful.
ਬੈਨ: ਇਹ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਸਨ।
Ben: That's quite different from how many of us learned languages at school.
ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੈਰਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਹਰ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਬਦ ’ਤੇ ਰੁਕਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅੰਤ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਪੈਰਾ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਸੀ।
You read a paragraph, stop at every unknown word, look it up, write it down, and by the time you reach the end you've forgotten what the paragraph was about.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Exactly.
ਲੋਮਬ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਸਨ।
Lomb used dictionaries. She wasn't against them at all.
ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰੇ।
But she didn't want the dictionary to control the reading.
ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਲਾਭਦਾਇਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਸਮੇਤ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਸਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।
When reading a new book, she often tried first to work out meaning from the context. She would record useful words together with sentences rather than as isolated items. Only on later readings would she look up more of what she still didn't understand.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ।
Ben: So the story came first and complete vocabulary knowledge came later.
ਕਲਾਰਾ: ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।
Clara: That's a fair way to describe it.
ਅਤੇ ਕੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਚੋਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
And the choice of what to read mattered enormously to her.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਚੁਣੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੋਵੇ।
One of her simplest recommendations was to choose something that genuinely interests you.
ਕੋਈ ਜਾਸੂਸੀ ਕਹਾਣੀ, ਤਕਨੀਕੀ ਪਾਠ, ਰਸਾਲਾ—ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਖਿੱਚੇ।
A detective story, a technical text, a magazine, whatever pulls you forward.
ਬੈਨ: ਇਹ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Ben: That sounds almost obvious.
ਕਲਾਰਾ: ਹੁਣ ਤਾਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Clara: It does now.
ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਸੂਝ ਹੈ।
But there's a practical insight underneath it.
ਕਿਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਔਖਾ ਪਾਠ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਫ਼ੇ ’ਤੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ।
A difficult foreign-language text creates friction. If you don't care what happens on the next page, it's very easy to stop.
ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਅਧੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Curiosity gives you a reason to keep going even when your understanding is incomplete.
ਲੋਮਬ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ ਖ਼ੁਦ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
Lomb wrote very directly about this. Interest, in her view, was one of the forces that helped learners through those moments when the language itself became frustrating.
ਬੈਨ: ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਕੱਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ।
Ben: And English wasn't the only language she learned that way.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।
Clara: Far from it.
ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Russian gives us another great example.
1941 ਵਿੱਚ ਲੋਮਬ ਨੇ ਰੂਸੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
In 1941, Lomb decided to learn Russian.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਦੋ ਜਿਲਦਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ 1860 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਿਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ।
She found an old two-volume Russian-English dictionary in a secondhand bookshop. It had been published in 1860 and was apparently in pretty terrible condition.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
She bought it and started working.
ਬੈਨ: ਕੀ 1941 ਵਿੱਚ ਹੰਗਰੀ ਅੰਦਰ ਰੂਸੀ ਸਿੱਖਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੱਖੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਸੀ?
Ben: Wasn't learning Russian in Hungary in 1941 politically rather awkward?
ਕਲਾਰਾ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ।
Clara: Very much so.
ਹੰਗਰੀ ਧੁਰੀ ਗਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰੂਸੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨਾ ਅਣਚਾਹਿਆ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਸੀ।
Hungary was moving deeper into the Axis camp, so openly studying Russian could attract unwanted attention.
ਲੋਮਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਠਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਰਸਮੀ ਮੌਕੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ।
Lomb had already developed a way of learning through texts, which became useful because formal opportunities were limited.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਔਖੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਫ਼ੀ ਸੌਖਾ ਨਾਵਲ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
She tried classic Russian literature but initially found it too difficult. Then she found a much easier novel and worked through that instead.
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੂਸੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
Later, during the war, she continued reading Russian even under extremely difficult circumstances.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Ben: So this wasn't a carefully designed language course.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
Clara: Not remotely.
ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
And that's another theme in her life.
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ।
She used what she could find.
ਕਿਤਾਬਾਂ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼, ਰੇਡੀਓ, ਅਖ਼ਬਾਰ, ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼।
Books, dictionaries, radio, newspapers, conversations, technical documents.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
She once described a foreign language as something like a castle that should be attacked from every direction.
ਬੈਨ: ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਲੋਮਬ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ।
Ben: That's very Lomb.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Very much so.
ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ “ਨਾਵਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿਓ।”
And it matters because her philosophy wasn't simply "read novels and ignore everything else."
ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਸਨ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ, ਭਾਸ਼ਾਈ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ।
She also listened to radio, used dictionaries, sought teachers and native speakers, studied patterns, translated texts and deliberately practised speaking.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੀ।
Her approach was broad.
ਬੈਨ: ਵਿਆਕਰਨ ਬਾਰੇ ਕੀ?
Ben: What about grammar?
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਆਕਰਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਲਿਆ।
The usual retelling of her story is that she basically ignored grammar and learned everything naturally from context.
ਕਲਾਰਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
Clara: That's too simple.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
She disliked the idea that language learning should begin and end with memorising vocabulary lists and digesting grammar rules.
ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਢਾਂਚੇ ਲੱਭਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਵਿਆਕਰਨ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
She preferred discovering patterns through the language itself and then using grammar to help make sense of what she was seeing.
ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਆਕਰਨ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
So she wasn't saying that grammar is useless.
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਹੱਤਤਾ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਰਹੇ ਸਨ।
She was changing the order of importance.
ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ।
Language first, analysis in support of it.
ਬੈਨ: ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Ben: That feels like an important distinction.
ਕਲਾਰਾ: ਇਹ ਹੈ ਵੀ।
Clara: It is.
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਮਬ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਾਰਗਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
We should also remember that Lomb was describing what worked for her over many years.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ।
Her books aren't controlled scientific experiments.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰੀਖਣ ਹਨ।
Some of her ideas fit comfortably with things language teachers and researchers discuss today. Others are simply the observations of an exceptionally experienced learner.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਹਾਰਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ।
What makes her fascinating is that she kept asking practical questions.
ਮੇਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?
What keeps me interested?
ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਡਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
What makes me afraid to speak?
ਮੈਂ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
How can I fit this language into my life?
ਕਿਸੇ ਵਿਆਖਿਆ ਵੱਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਕੀ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
What can I learn from context before reaching for an explanation?
ਬੈਨ: ਅਤੇ ਹੁਣ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਮੀਕਰਨ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
Ben: Which brings us to her famous equation.
ਕਲਾਰਾ: ਹਾਂ।
Clara: Yes.
ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਲੋਮਬ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਵਿਚਾਰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸਰਲ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
Lomb eventually expressed her view of language-learning success with a deliberately simple formula.
ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਝਿਜਕ ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇਣ ’ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Invested time plus motivation, divided by inhibition, gives the result.
ਬੈਨ: ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਸੇ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ।
Ben: That's a very chemist-like thing to do.
ਕਲਾਰਾ: ਹੈ ਤਾਂ।
Clara: It is.
ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸੇ ਸਮੀਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
And she knew perfectly well that human learning couldn't literally be reduced to an equation.
ਅਸਲ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਸੀ।
The point was the relationship between those factors.
ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ।
Spend more meaningful time with the language.
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਓ।
Have a stronger reason to learn it.
ਅਤੇ ਉਸ ਝਿਜਕ ਨੂੰ ਘਟਾਓ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
And reduce the inhibition that stops you from actually using it.
ਬੈਨ: ਝਿਜਕ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਕੀ ਸੀ?
Ben: What exactly did she mean by inhibition?
ਕਲਾਰਾ: ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਡਰ ਸੀ।
Clara: One important part was fear of making mistakes.
ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
You know the feeling.
ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਵਾਕ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ।
You know roughly what you want to say, but you're not sure the sentence is correct, so you say nothing.
ਲੋਮਬ ਲਈ ਇਹ ਝਿਜਕ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਸਕਦੀ ਸੀ।
For Lomb, that hesitation could become a serious obstacle.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਧੂਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਚਾਰ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
She believed that imperfect communication still had value.
ਬੈਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੱਲ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਆਈ ਹੈ।
Ben: That's where her famous line comes from.
ਕਲਾਰਾ: ਹਾਂ।
Clara: Yes.
ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
She liked to say that languages were the only thing worth knowing even poorly.
ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ, ਵਾਕ ਖ਼ੁਦ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ।
And the idea behind that line is more interesting than the quote itself.
ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਧੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਮਿਲਾਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
If your Italian is imperfect but it helps you ask which train goes to Milan, the language has already done something useful.
ਵਿਆਕਰਨ ਪੱਖੋਂ ਅਧੂਰਾ ਵਾਕ ਵੀ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
A grammatically imperfect sentence can still connect two people.
ਬੈਨ: ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ।
Ben: Which doesn't mean mistakes don't matter.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Exactly.
ਲੋਮਬ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸੁਧਾਰੀਆਂ ਜਾਣ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰ ਸਕਣ।
Lomb wanted corrections. She valued teachers and speakers who could correct her.
ਮਕਸਦ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
The point wasn't to celebrate mistakes.
ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕੇ।
It was not to let the fear of them prevent communication.
ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ।
That's a very different idea.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ।
Ben: So confidence wasn't pretending you were correct.
ਕਲਾਰਾ: ਸਹੀ ਕਿਹਾ।
Clara: Right.
ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ, ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਜਾਣਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣਾ।
It was being willing to try, discover that you were wrong, adjust, and continue.
ਬੈਨ: ਤੁਸੀਂ ਸਮੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿੰਗਾ ਕੋਰਸ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ?
Ben: You mentioned motivation in the equation too. Did she mean the kind of motivation where you make yourself study every night because you've bought an expensive course?
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।
Clara: Not quite.
ਲੋਮਬ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਠੋਸ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
For Lomb, motivation was often very concrete.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ।
She learned English partly because she needed work.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਸਿੱਖਣੀ ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਰਸਾਇਣਕ ਪੇਟੈਂਟ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੰਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਲੱਭਣਾ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ।
She began Japanese because she had taken on the rather ambitious task of translating a Japanese chemical patent at a time when finding a Japanese teacher or textbook in Hungary was extremely difficult.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।
Her curiosity mattered too.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬੁਝਾਰਤ ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
She genuinely enjoyed solving the puzzle of a language.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Ben: So motivation wasn't necessarily some grand lifelong dream.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Exactly.
ਇਹ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਲੋੜ, ਉਤਸੁਕਤਾ, ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
It could be professional necessity, curiosity, a book you wanted to understand, a person you wanted to speak with, or simply the pleasure of figuring something out.
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
And she tried to connect language learning with the rest of life rather than making it a completely separate duty.
ਬੈਨ: ਇਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਲਾਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ—ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ।
Ben: Which leads into another piece of advice associated with her. Daily contact.
ਕਲਾਰਾ: ਹਾਂ।
Clara: Yes.
ਲੋਮਬ ਦੀਆਂ ਵਿਹਾਰਕ ਸਲਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਬਿਤਾਇਆ ਜਾਵੇ।
One of Lomb's practical suggestions was to spend some time with the language every day.
ਜੇ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦਸ ਮਿੰਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
If time was short, she suggested at least trying a ten-minute monologue.
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦਸ ਮਿੰਟ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਹੈ।
That's quite different from claiming that ten minutes is some scientifically perfect dose.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਾਦੂਈ ਟਾਈਮਰ ਨਹੀਂ।
Ben: So no magical timer.
ਕਲਾਰਾ: ਨਹੀਂ।
Clara: No.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸੀ।
Her larger point was continuity.
ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਰਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗੰਭੀਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ।
Don't disappear from the language for long periods just because you can't fit in a serious study session.
ਜੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਬਦਲ ਲਵੋ।
Change the activity if necessary.
ਕੁਝ ਪੜ੍ਹੋ।
Read something.
ਕੁਝ ਸੁਣੋ।
Listen.
ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ।
Think through a little monologue.
ਕੋਈ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਫਰੋਲੋ।
Look through a dictionary.
ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਾਤਾ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋ।
Keep the relationship with the language alive.
ਬੈਨ: ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਨ?
Ben: Did she really talk to herself?
ਕਲਾਰਾ: ਉਹ ਉਸ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕਾਲਾਪ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਇਕਾਲਾਪ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
Clara: She strongly recommended what she called monologues or inner monologues.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
She thought learners should practise constructing thoughts in the language even when there was nobody around to talk to.
ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਹਾਰਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
That's useful for a very practical reason.
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਅੰਤ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
Conversation doesn't give you unlimited time to build every sentence.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਅਟਕਦੇ ਹੋ।
Practising on your own lets you notice what you can express and where you get stuck.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।
Ben: So rather than waiting for a real conversation to discover that I have absolutely no idea how to explain what I did yesterday.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Precisely.
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
You can discover that problem safely in your kitchen.
ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਵਾਕੰਸ਼ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹੋ।
And then you can find the missing language.
ਬੈਨ: ਇਸ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਦੀ ਜਿਹੀ ਖਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ।
Ben: There's something appealingly unglamorous about all this.
ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹੋ।
Read a book.
ਜਦੋਂ ਮਦਦ ਮਿਲੇ, ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵਰਤੋ।
Use a dictionary when it helps.
ਰੇਡੀਓ ਸੁਣੋ।
Listen to the radio.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ।
Talk to yourself.
ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੋ।
Keep going.
ਕਲਾਰਾ: ਇਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੋਮਬ ਇੰਨੇ ਪਸੰਦ ਹਨ।
Clara: That's one of the reasons I like Lomb so much.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ।
Her achievements were extraordinary, but her advice usually wasn't.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਗੁਪਤ ਤਕਨੀਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦੇਵੇ।
She didn't give learners a secret technique that would make a language effortless.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੇਂ, ਉਤਸੁਕਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
She emphasized time, curiosity, persistence and willingness to work with incomplete knowledge.
ਬੈਨ: ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮੂਰਖ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ।
Ben: And willingness to look slightly foolish sometimes.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Absolutely.
ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
But there's one more thing I think we should be careful about.
ਲੋਮਬ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਲਾਲਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤੇ ਤਾਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸੋਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।
It's tempting to turn Lomb's life into proof that anybody can learn sixteen languages if they just use the right method.
ਪਰ ਅਸਲ ਸਬਕ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।
That's not really the lesson.
ਬੈਨ: ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।
Ben: Because she was clearly an unusual person.
ਕਲਾਰਾ: ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਾਧਾਰਣ।
Clara: Very unusual.
ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
She was extraordinarily persistent, intellectually curious and spent decades working professionally with languages.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਣ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
Her life demonstrates what one remarkable adult learner achieved.
ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
It doesn't tell us that everyone will reach the same destination.
ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸਨ।
What it does challenge is the idea that serious language learning belongs only to people who were obviously gifted at it from childhood.
ਬੈਨ: ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
Ben: Especially because she started building much of this as an adult.
ਕਲਾਰਾ: ਬਿਲਕੁਲ।
Clara: Exactly.
ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖਦੇ ਰਹੇ।
And she continued learning for decades.
ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਹੀ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
That may be the part of her story I find most encouraging.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੜਾਅ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
She didn't treat language learning as a phase you complete.
ਇਹ ਉਹ ਕੰਮ ਰਿਹਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕੀਤਾ।
It remained something she did throughout her life.
ਬੈਨ: ਜੇ ਕਾਤੋ ਲੋਮਬ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਜੋ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੌਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ?
Ben: If Kató Lomb were sitting here with us, what do you think she'd tell a learner who's been studying for six months and feels hopelessly slow?
ਕਲਾਰਾ: ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ।
Clara: I obviously can't speak for her.
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ।
But based on her writing, I suspect she'd ask some very practical questions.
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਹੋ?
Are you spending enough time with the language?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ?
Are you working with things that genuinely interest you?
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?
Are you expecting yourself to understand everything too soon?
ਅਤੇ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਡਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਸੇ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜ ਹੈ?
And are you so afraid of making mistakes that you're avoiding the very practice you need?
ਬੈਨ: ਇਹ ਤਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਅਸਹਿਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਵਾਲ-ਸੂਚੀ ਹੈ।
Ben: That's a rather uncomfortable checklist.
ਕਲਾਰਾ: ਲਾਭਦਾਇਕ ਸੂਚੀਆਂ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Clara: The useful ones often are.
ਬੈਨ: ਤਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੁਸਖ਼ਾ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਦਿਓਗੇ?
Ben: So how would you summarize her approach without turning it into another internet recipe for fluency?
ਕਲਾਰਾ: ਉਤਸੁਕ ਰਹੋ।
Clara: Stay curious.
ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ।
Spend real time with the language.
ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੜ੍ਹੋ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
Read things you actually want to understand.
ਸੰਦਰਭ ਵਰਤੋ, ਪਰ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਵੀ ਲਵੋ।
Use context, but use dictionaries and explanations when you need them.
ਭਾਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮੁੜਦੇ ਰਹੋ।
Return to the language regularly.
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਤੱਕ ਉਡੀਕਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ।
Practise producing it instead of waiting until you feel perfect.
ਅਤੇ ਅਧੂਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾ ਸਮਝੋ।
And don't confuse imperfect language with useless language.
ਬੈਨ: ਇਹ “ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਨੁਸਖ਼ੇ ਨਾਲ ਬਹੁਭਾਸ਼ੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ” ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
Ben: That's considerably better than "polyglot learns sixteen languages with one weird trick."
ਕਲਾਰਾ: ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ।
Clara: Much better.
ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਉਸ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ।
And much closer to the woman herself.
ਬੈਨ: ਕਲਾਰਾ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਕਿਉਂ ਹੋ।
Ben: Clara, I can see why you're a fan.
ਕਲਾਰਾ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
Clara: I warned you at the beginning.
ਬੈਨ: ਕਾਤੋ ਲੋਮਬ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਅਨੁਵਾਦਕ, ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵਿਰਾਸਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਸਰਲ ਹੈ।
Ben: Kató Lomb was a chemist, translator, interpreter and lifelong language learner. But perhaps her most useful legacy is much simpler.
ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਜਾਂ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ।
Languages don't have to begin with talent or perfection.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
They can begin with curiosity and the willingness to keep going.
ਕਲਾਰਾ: ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੀ।
Clara: I think she would have liked that.
ਬੈਨ: ਕਲਾਰਾ, ਤੁਹਾਡਾ ਧੰਨਵਾਦ।
Ben: Clara, thank you.
ਕਲਾਰਾ: ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
Clara: My pleasure.