Anlam ayırt eden ses tonları
Sesin yükselip alçalması sözcüğün anlamını değiştiriyor mu?
Anlamı
Bazı dillerde sözcüğün anlamı, sesin heceler üzerinde nasıl yükselip alçaldığına bağlıdır. Ton adı verilen bu ses yüksekliği kalıpları sözcükleri ayırt edebilir veya dil bilgisiyle ilgili bir farkı gösterebilir. Ses aynı yükseklikte de kalabilir. Dillerde çok sayıda ton, yalnızca birkaç ton veya hiç ton sistemi olmayabilir. Anlam ayırt eden ses tonları, sözcüklerin veya hecelerin taşıdığı ses yüksekliği kalıplarıyla ilgilidir. Vurgu ve tonlama ise hangi bölümlerin öne çıktığı ve cümlenin bütünündeki ses akışıyla ilgilidir.
Nasıl fark edilir?
Ünsüzleri ve ünlüleri aynı olan sözcük veya biçimleri dinle. Düzenli bir yüksek, alçak, yükselen veya alçalan ses kalıbı anlamlarını değiştiriyor mu?
Ana dilinizde
Türkçede sözcükleri veya dil bilgisi biçimlerini ayırt eden tonlar, yani heceye bağlı ses yüksekliği kalıpları yoktur. Sesin yüksekliği bunun yerine tonlamaya, yani cümlenin ses akışına, ve vurgulamaya katkıda bulunur. Bazı biçimler ise vurgunun yeriyle ayırt edilir.
Bu kazma çok ağır.
Araç adı olan kazma sözcüğünde vurgu son hecededir. Anlamı ayırt eden bir hece tonu yoktur.
Kazma, burada bir boru var!
Olumsuz emir olan kazma biçiminde vurgu ilk hecededir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede sözcükleri veya dil bilgisi biçimlerini ayırt eden bir ton sistemi yoktur. Sesin yüksekliği, tonlama yoluyla soru, vurgulama ve konuşanın tutumunu ifade etmeye yardım eder. Tonlama, cümlenin bütünündeki ses akışıdır. Farklı bir tonlama, You're ready cümlesini onay isteyen bir soruya çevirebilir. Ancak ready sözcüğüne yeni bir anlam kazandırmaz.
You're ready.
Hazırsın.
Olağan alçalan tonlamayla bu bir bildirme cümlesidir. Ready sözcüğünün sabit bir tonu yoktur.
You're ready?
Hazırsın, değil mi?
Yükselen tonlama, aynı sözcükleri onay isteyen bir soruya dönüştürebilir.
Türkçede olduğu gibi İngilizcede de sözcüklerin anlamını değiştiren sabit tonlar yoktur. Yine de Türkçedeki tonlama alışkanlıklarını aynen aktarmak, İngilizcede bildirme cümlesini soru gibi duyurabilir veya istemediğin bir bölümü öne çıkarabilir. Sözcüğün anlamıyla cümlenin tonlamasının kattığı anlamı birbirinden ayır.