Huraian ini berguna, tetapi mudah menjadi terlalu ringkas sehingga mengabaikan kerumitan sebenar.

Bahasa jarang menggunakan hanya satu kaedah untuk menunjukkan siapa yang bertindak, siapa yang terkesan, siapa yang menerima sesuatu, atau peranan setiap peserta. Sebaliknya, bahasa lazimnya menggabungkan beberapa jenis maklumat tatabahasa dan konteks.

Bab ini meneroka cara beberapa bahasa utama dunia menyelesaikan masalah komunikasi asas yang sama:

Bagaimanakah pendengar mengetahui siapa melakukan apa kepada siapa?

Satu peristiwa, beberapa lapisan maklumat

Perhatikan ayat bahasa Inggeris ini:

Sarah encouraged Daniel.

Kita boleh menghuraikannya pada beberapa peringkat.

Golongan kata

• Sarah ialah kata nama khas.
• encouraged ialah kata kerja.
• Daniel ialah kata nama khas.

Fungsi tatabahasa

• Sarah ialah subjek.
• Daniel ialah objek langsung.

Peranan semantik

• Sarah ialah orang yang memberikan dorongan.
• Daniel ialah orang yang menerima atau merasai dorongan itu.

Dalam ayat aktif yang mudah ini, lapisan tatabahasa dan semantik sepadan dengan jelas.

Sekarang, bandingkan:

Daniel was encouraged by Sarah.

Peristiwa asasnya hampir sama. Sarah masih menjadi sumber dorongan, dan Daniel masih menjadi orang yang menerimanya.

Namun, struktur tatabahasanya telah berubah:

• Daniel kini menjadi subjek;
• Sarah hadir dalam frasa yang didahului oleh by;
• kata kerja berada dalam ragam pasif.

Inilah sebabnya peranan tatabahasa tidak boleh dikenal pasti hanya dengan bertanya siapa yang melakukan tindakan. Bahasa menggunakan tatabahasa untuk menyusun peristiwa dari sudut pandangan yang berbeza.

Petunjuk utama yang boleh digunakan oleh bahasa

Bahasa mempunyai beberapa alat untuk menandakan hubungan tatabahasa. Tahap kebergantungan pada setiap alat ini sangat berbeza antara bahasa.

1. Susunan kata

Kedudukan sesuatu kata atau frasa boleh menunjukkan peranannya.

Bandingkan:

Sarah called Daniel.
Daniel called Sarah.

Dalam bahasa Inggeris, pertukaran kedudukan kedua-dua nama itu membalikkan tafsiran yang paling lazim tentang siapa yang membuat panggilan.

2. Penandaan kasus dan penanda kata nama yang lain

Kata nama boleh berubah bentuk atau menerima akhiran yang mengenal pasti peranan tatabahasanya.

Dalam bahasa Hungary:

Sarah felhívta Danielt.

Akhiran -t menandakan Daniel sebagai objek langsung.

Bahasa lain mungkin menggunakan akhiran kasus berinfleksi, klitik, partikel, kata sendi hadapan atau kata sendi belakang untuk tujuan yang berkaitan.

3. Persesuaian pada kata kerja

Kata kerja boleh membawa maklumat tentang subjeknya atau peserta lain.

Bahasa Sepanyol:

Hablo.
“Saya bercakap.”

Akhiran pada hablo mengenal pasti subjek orang pertama tunggal, jadi kata ganti nama yang berasingan sering tidak diperlukan.

Sesetengah bahasa memuatkan lebih banyak maklumat tentang peserta dalam kata kerja itu sendiri.

4. Binaan khas

Binaan pasif, struktur soalan, binaan topik dan pola pendepanan objek boleh mengubah susunan biasa sesuatu ayat.

Bahasa Inggeris:

Sarah opened the door.
The door was opened by Sarah.

Bahasa Mandarin:

Struktur subjek–kata kerja–objek adalah lazim, tetapi binaan bǎ meletakkan objek yang ditandai sebelum kata kerja utama.

5. Makna, konteks dan pengetahuan bersama

Tatabahasa tidak berfungsi secara terasing.

Pendengar turut menggunakan:

• makna kata;
• perkara yang munasabah dari segi fizikal atau sosial;
• perkara yang telah disebut;
• sama ada peserta ialah manusia atau sesuatu yang bernyawa;
• sama ada sesuatu itu bersifat tentu atau sudah diketahui;
• intonasi dan penekanan.

Perhatikan:

The child ate the sandwich.

Walaupun tanpa analisis tatabahasa yang terperinci, pengetahuan kita tentang dunia menjadikan satu tafsiran jauh lebih berkemungkinan daripada tafsiran sebaliknya.

Namun, makna kurang membantu apabila kedua-dua kemungkinan itu munasabah:

Sarah called Daniel.
Daniel called Sarah.

Dalam keadaan sedemikian, petunjuk tatabahasa menjadi sangat penting.

Bahasa Inggeris: susunan kata memainkan peranan besar

Bahasa Inggeris mempunyai penandaan kasus yang agak sedikit pada kata nama biasa. Bentuk kata nama Sarah dan Daniel tidak berubah secara ketara mengikut fungsinya sebagai subjek atau objek.

Oleh itu, susunan kata amat penting.

Pola neutral yang paling lazim ialah:

Subjek – Kata kerja – Objek

atau:

SVO

Contohnya:

Sarah called Daniel.
Daniel thanked Sarah.

Perubahan susunan mengubah tafsiran yang paling lazim:

Sarah encouraged Daniel.
Daniel encouraged Sarah.

Ini tidak bermakna setiap frasa nama sebelum kata kerja secara automatik menjadi subjek, atau setiap frasa nama selepasnya secara automatik menjadi objek.

Bahasa Inggeris turut menggunakan:

• kata kerja bantu;
• kasus kata ganti nama;
• kata sendi hadapan;
• persesuaian kata kerja;
• binaan pasif;
• struktur soalan;
• klausa relatif;
• konteks.

Bentuk kata ganti nama memberikan maklumat tambahan

Bandingkan:

She called him.
He called her.

Kata ganti nama bahasa Inggeris mengekalkan perbezaan yang sebahagian besarnya telah hilang pada kata nama biasa.

• she dan he ialah bentuk subjek;
• her dan him ialah bentuk objek.

Ini bermakna bahasa Inggeris tidak bergantung pada susunan kata semata-mata.

Soalan mengubah susunan biasa

Dalam banyak soalan, kata kerja bantu hadir sebelum subjek:

Did Sarah call Daniel?

Unsur pertama bukan subjek. Subjeknya tetap Sarah.

Ayat pasif menyusun semula peserta

Bandingkan:

Sarah encouraged Daniel.
Daniel was encouraged by Sarah.

Dalam ayat aktif, Sarah ialah subjek.

Dalam ayat pasif, Daniel menjadi subjek tatabahasa, walaupun peranan semantiknya dalam peristiwa itu pada asasnya masih sama.

Oleh itu, bahasa Inggeris sangat bergantung pada susunan kata, tetapi susunan kata berfungsi dalam sistem tatabahasa yang lebih besar.

Bahasa Perancis: susunan agak tetap, tetapi kata ganti nama mempunyai kedudukan khas

Bahasa Perancis juga mempunyai pola SVO yang dominan:

Sarah appelle Daniel.
“Sarah sedang menelefon Daniel.”

Apabila frasa nama penuh digunakan, susunan kata memainkan peranan utama dalam membezakan subjek dengan objek.

Namun, kata ganti nama objek biasanya hadir sebelum kata kerja:

Sarah l’appelle.
“Sarah sedang menelefonnya.”

Kata ganti nama objek le, yang dipendekkan menjadi l’ di sini, tidak berada pada kedudukan yang biasanya ditempati oleh frasa nama objek penuh.

Bandingkan:

Sarah appelle Daniel.
Sarah l’appelle.

Ini menunjukkan satu prinsip umum yang penting:

Sesebuah bahasa boleh menggunakan peraturan susunan kata yang berbeza bagi frasa nama penuh dan kata ganti nama tatabahasa yang ringkas.

Bahasa Perancis turut menggunakan:

• kata ganti nama subjek;
• kata ganti nama objek;
• kata sendi hadapan;
• kata kerja bantu;
• persesuaian dalam binaan tertentu;
• pola klausa yang agak tetap.

Oleh itu, bahasa Perancis sangat bergantung pada susunan kata, tetapi tidak boleh diringkaskan kepada peraturan “subjek sebelum kata kerja, objek selepas kata kerja”.

Bahasa Sepanyol: susunan kata, akhiran kata kerja dan penandaan objek

Bahasa Sepanyol sering dihuraikan sebagai bahasa SVO, tetapi struktur ayatnya lebih fleksibel daripada bahasa Inggeris.

Contoh ayat neutral ialah:

Sara llamó a Daniel.
“Sarah telah menelefon Daniel.”

Beberapa petunjuk berfungsi serentak.

Kata kerja mengenal pasti ciri subjek

Bentuk llamó menunjukkan orang ketiga tunggal dalam kala lampau.

Kata kerja bahasa Sepanyol sering memberikan maklumat yang mencukupi sehingga kata ganti nama subjek boleh digugurkan:

Llamé a Daniel.
“Saya telah menelefon Daniel.”

Akhiran pada llamé menunjukkan bahawa subjeknya ialah orang pertama tunggal.

Ciri ini kadangkala dihuraikan sebagai pro-drop, yang bermaksud kata ganti nama subjek yang tidak diberi tekanan sering boleh tidak disebut.

A penanda manusia digunakan pada banyak objek manusia

Dalam ayat:

Sara llamó a Daniel.

a sebelum Daniel membantu menandakan objek langsung yang khusus dan merujuk kepada manusia.

Secara tradisional, ini dikenali sebagai a penanda manusia.

Penanda ini tidak hadir sebelum setiap objek:

Sara compró un libro.
“Sarah telah membeli sebuah buku.”

Kehadiran a bergantung pada beberapa faktor, termasuk status sebagai manusia, sifat bernyawa, kekhususan dan binaan yang digunakan.

Kata ganti nama objek mempunyai kedudukan tersendiri

Sara lo llamó.
“Sarah telah menelefonnya.”

Kata ganti nama objek lo hadir sebelum kata kerja finit, walaupun objek dalam bentuk kata nama penuh biasanya hadir selepasnya.

Susunan kata turut menyampaikan fokus

Bahasa Sepanyol membenarkan beberapa susunan yang akan kedengaran luar biasa atau sangat menyimpang daripada pola biasa dalam bahasa Inggeris harian.

Pilihannya mungkin bergantung pada:

• perkara yang sudah diketahui;
• perkara yang baharu;
• perkara yang dikontraskan;
• perkara yang ingin ditekankan oleh penutur.

Oleh itu, bahasa Sepanyol menggabungkan susunan kata, morfologi kata kerja, penandaan objek, kata ganti nama dan struktur maklumat.

Bahasa Hungary: akhiran kasus menandakan peranan, susunan kata membentuk mesej

Bahasa Hungary menggunakan akhiran secara meluas.

Objek langsung lazimnya ditandai dengan -t:

Sarah felhívta Danielt.
“Sarah telah menelefon Daniel.”

Oleh sebab Danielt membawa penanda objek, kata itu boleh hadir pada beberapa kedudukan tanpa menjadi subjek.

Bandingkan:

Sarah felhívta Danielt.
Danielt Sarah hívta fel.
Sarah Danielt hívta fel.

Dalam ketiga-tiga ayat, Danielt kekal sebagai objek.

Walau bagaimanapun, ayat-ayat itu tidak menyampaikan maklumat yang sama sepenuhnya.

Susunan kata bahasa Hungary fleksibel, bukan rawak

Susunannya sering mencerminkan:

• topik;
• fokus;
• kontras;
• sama ada maklumat itu baharu atau sudah diketahui;
• skop penafian;
• hubungan antara kata kerja dengan awalannya.

Contohnya:

Sarah felhívta Danielt.

Ini boleh menjadi pernyataan yang agak neutral.

Sarah Danielt hívta fel.

Ayat ini cenderung memberikan fokus kontrastif pada Danielt: Sarah menelefon Daniel, bukannya orang lain.

Danielt Sarah hívta fel.

Bergantung pada konteks dan intonasi, ayat ini mungkin mengkontraskan Sarah dengan orang lain yang mungkin membuat panggilan itu.

Akhiran kasus membolehkan susunan kata bahasa Hungary menjalankan lebih banyak fungsi berkaitan wacana, tetapi tidak menjadikan susunan kata tidak penting.

Kata kerja turut memberikan maklumat

Kata kerja bahasa Hungary boleh menunjukkan:

• orang;
• bilangan;
• kala;
• modus;
• sama ada objek bersifat tentu dalam banyak binaan.

Contohnya, bahasa Hungary membezakan bentuk kata kerja yang dikaitkan dengan objek tak tentu dan objek tentu:

Olvasok egy könyvet.
“Saya sedang membaca sebuah buku.”

Olvasom a könyvet.
“Saya sedang membaca buku itu.”

Perbezaan ini tidak sama sepenuhnya dengan ketentuan dalam bahasa Inggeris, tetapi menunjukkan bahawa maklumat tentang peserta juga boleh hadir pada kata kerja.

Oleh itu, bahasa Hungary mengagihkan maklumat tatabahasa antara akhiran, bentuk kata kerja, susunan kata dan konteks.

Bahasa Rusia: penandaan kasus dan struktur maklumat

Kata nama, kata adjektif dan kata ganti nama bahasa Rusia boleh berubah bentuk mengikut kasus tatabahasa.

Kasus membantu menyatakan hubungan seperti:

• subjek;
• objek langsung;
• pemilikan;
• penerima;
• alat;
• lokasi.

Oleh sebab hubungan ini sering ditandai secara morfologi, bahasa Rusia membenarkan lebih banyak variasi susunan kata berbanding bahasa Inggeris.

Pola neutralnya sering berbentuk SVO, tetapi susunan lain juga boleh digunakan.

Susunan itu boleh menunjukkan:

• perkara yang diperkatakan dalam ayat;
• maklumat yang baharu;
• kontras;
• penekanan;
• kesan gaya bahasa.

Tiada satu akhiran objek yang digunakan secara menyeluruh

Adalah mengelirukan jika dikatakan bahawa bahasa Rusia menandai setiap objek dengan satu akhiran tertentu.

Bentuk akusatif bergantung pada:

• jantina tatabahasa;
• bilangan;
• kelas deklinasi;
• sifat bernyawa.

Bagi sesetengah kata nama, bentuk akusatif kelihatan seperti bentuk nominatif. Bagi yang lain, khususnya kata nama maskulin yang merujuk kepada sesuatu yang bernyawa, bentuknya mungkin menyerupai genitif.

Ini bermakna peranan sesuatu kata nama boleh ditandakan melalui gabungan:

• akhirannya;
• persesuaian pada kata adjektif;
• bentuk kata ganti nama;
• makna kata kerja;
• susunan kata;
• konteks.

Bahasa Rusia kaya dengan kasus, tetapi penandaan kasus tidak menghapuskan semua kemungkinan kekaburan.

Bahasa Cina Mandarin: pola kedudukan yang kuat tanpa infleksi ala bahasa Eropah

Bahasa Cina Mandarin mempunyai infleksi yang agak sedikit.

Kata kerja biasanya tidak berubah mengikut:

• orang bagi subjek;
• persesuaian tunggal atau jamak;
• kala seperti yang berlaku pada kata kerja bahasa Inggeris atau Sepanyol.

Kata nama juga tidak mempunyai sistem kasus yang setanding dengan bahasa Rusia atau Hungary.

Susunan asas yang dominan ialah SVO:

Sarah called Daniel.

Dalam padanan bahasa Mandarin yang lazim, subjek hadir sebelum kata kerja dan objek hadir selepasnya.

Oleh sebab bentuk kata kekal agak stabil, kedudukan menjadi petunjuk yang penting.

Namun, bahasa Mandarin bukan sekadar urutan kaku kata-kata yang tidak berubah.

Aspek tidak sama dengan kala

Bahasa Mandarin menggunakan partikel dan kaedah lain untuk menunjukkan sama ada sesuatu peristiwa:

• telah selesai;
• sedang berlangsung;
• pernah dialami sebelum ini;
• masih berterusan.

Perkara ini sering dihuraikan dari segi aspek, yang berkaitan dengan cara sesuatu peristiwa berlangsung atau dilihat.

Struktur topik adalah lazim

Ayat boleh bermula dengan topik yang menetapkan perkara yang akan diperkatakan dalam bahagian ayat seterusnya.

Topik tidak semestinya sama dengan subjek tatabahasa.

Oleh itu, peraturan mudah “kata nama pertama ialah subjek” tidak boleh diandalkan.

Binaan bǎ meletakkan objek sebelum kata kerja

Bahasa Mandarin boleh menggunakan struktur yang lazimnya dikenali sebagai binaan bǎ.

Dalam bentuk ringkas:

Subjek + bǎ + objek + frasa kerja

Binaan ini sering menampilkan objek sebagai sesuatu yang secara khusus terkesan, dikendalikan, diubah atau diuruskan melalui peristiwa tersebut.

Oleh itu, objek hadir sebelum kata kerja utama, walaupun bahasa Mandarin secara umumnya dikelaskan sebagai bahasa SVO.

Bahasa Mandarin boleh menyatakan bentuk jamak

Ada kalanya bahasa Mandarin dikatakan “tidak mempunyai bentuk jamak”. Dakwaan itu terlalu mutlak.

Bilangan sering tidak ditandai apabila dapat disimpulkan daripada konteks, tetapi bahasa Mandarin mempunyai beberapa cara untuk menyatakan bentuk jamak, termasuk:

• kata bilangan;
• penyukat kuantiti;
• penjodoh bilangan;
• tafsiran berdasarkan konteks;
• penanda jamak -men yang penggunaannya terhad pada kata nama manusia dan kata ganti nama tertentu.

Bahasa Mandarin menggunakan infleksi yang agak sedikit, tetapi mempunyai tatabahasa kompleks yang terbina daripada susunan kata, partikel, binaan, penjodoh bilangan, penanda aspek dan konteks wacana.

Bahasa Jepun: partikel kasus dan perbezaan antara subjek dengan topik

Bahasa Jepun mempunyai susunan SOV yang dominan:

Subjek – Objek – Kata kerja

Contoh ringkas ialah:

Sara-ga Daniel-o hometa.
Sarah-NOM Daniel-ACC memuji
“Sarah telah memuji Daniel.”

Partikel -ga lazimnya menandai frasa nominatif atau frasa yang berkaitan dengan subjek.

Partikel -o lazimnya menandai objek langsung.

Oleh sebab frasa nama ditandai, penyusunan semula tertentu boleh dilakukan, walaupun kata kerja biasanya kekal berhampiran hujung klausa.

Wa bukan sekadar satu lagi penanda subjek

Dalam bahasa Jepun, -wa sering diperkenalkan kepada pelajar sebagai penanda subjek, tetapi huraian ini mengelirukan.

Fungsi utamanya ialah menandai topik atau unsur kontrastif.

Bandingkan dari segi konsep:

• ga boleh mengenal pasti atau memperkenalkan subjek tatabahasa;
• wa menampilkan sesuatu sebagai topik atau mengkontraskannya dengan pilihan lain.

Topik dan subjek boleh merujuk kepada perkara yang sama, tetapi tidak semestinya begitu.

Sesuatu ayat boleh mengandungi topik dan juga subjek yang berbeza dari segi tatabahasa.

Perbezaan ini penting untuk memahami struktur maklumat bahasa Jepun.

Partikel boleh digugurkan

Dalam pertuturan santai, sesetengah partikel boleh digugurkan apabila hubungan yang dimaksudkan sudah jelas daripada konteks.

Ini bermakna pendengar bahasa Jepun turut bergantung pada:

• makna kata kerja;
• sifat bernyawa;
• pengetahuan bersama;
• wacana sebelumnya;
• susunan kata yang dijangkakan.

Partikel ialah petunjuk tatabahasa yang berkesan, tetapi bukan satu-satunya sumber maklumat.

Bahasa Korea: pola luaran yang serupa, sistem tatabahasa tersendiri

Bahasa Korea juga kebanyakannya menggunakan susunan SOV dan meletakkan penanda selepas frasa nama.

Penanda yang lazim termasuk:

• -i/-ga untuk penandaan yang berkaitan dengan subjek atau nominatif;
• -eul/-reul untuk objek langsung;
• -eun/-neun untuk topik atau kontras.

Bentuk tepatnya berbeza mengikut bunyi akhir kata sebelumnya.

Seperti bahasa Jepun, bahasa Korea kerap membezakan topik dengan subjek.

Penanda topik boleh menunjukkan:

• perkara yang diperkatakan dalam ayat;
• kontras dengan kemungkinan lain;
• maklumat yang sudah ditetapkan dalam perbualan.

Susunan kata fleksibel dalam batas tertentu

Oleh sebab frasa nama boleh membawa penanda, bahasa Korea membenarkan penyusunan semula tertentu untuk tujuan fokus atau wacana.

Walau bagaimanapun, ini tidak bermakna setiap susunan sama wajarnya. Kata kerja biasanya hadir di hujung, dan susunan yang berbeza boleh menghasilkan penekanan yang berbeza.

Penanda boleh digugurkan dalam perbualan

Dalam bahasa Korea tidak formal, partikel kasus kadangkala boleh digugurkan apabila fungsinya dapat dikenal pasti.

Pendengar kemudiannya lebih bergantung pada:

• konteks;
• kemunasabahan;
• susunan kata;
• intonasi;
• makna kata kerja.

Bahasa Jepun dan Korea mempunyai struktur yang serupa dalam beberapa aspek, tetapi persamaan ini tidak boleh dianggap sebagai bukti bahawa kedua-duanya mempunyai pertalian genealogi yang rapat. Persamaan tipologi dan pertalian sejarah ialah dua persoalan yang berasingan.

Bahasa Arab Standard Moden: susunan kata, persesuaian dan kasus

Bahasa Arab memerlukan penjelasan yang amat teliti kerana bahasa Arab Standard Moden dan pelbagai ragam bahasa Arab pertuturan tidak berfungsi dengan cara yang sama sepenuhnya.

Dalam bahasa Arab Standard Moden yang formal, kedua-dua pola umum berikut boleh digunakan:

• kata kerja–subjek–objek, atau VSO;
• subjek–kata kerja–objek, atau SVO.

Pilihan ini boleh mempengaruhi pola persesuaian dan struktur maklumat.

Bahasa Arab formal mempunyai kasus tatabahasa

Dalam bahasa Arab Klasik yang berbaris penuh dan bahasa Arab Standard Moden yang formal, vokal pendek pada akhir kata boleh menandai:

• kasus nominatif;
• kasus akusatif;
• kasus genitif.

Secara ringkas, akhiran ini boleh membantu membezakan peranan tatabahasa.

Walau bagaimanapun, beberapa batasan penting perlu diambil kira.

Tulisan Arab biasa lazimnya tidak menandakan vokal pendek

Kebanyakan teks Arab harian tidak memaparkan tanda vokal pendek yang akan memperlihatkan banyak akhiran kasus.

Dialek pertuturan sebahagian besarnya tidak mempunyai sistem kasus yang lengkap

Dalam ragam bahasa Arab harian, kebanyakan akhiran kasus klasik telah hilang.

Malah dalam pertuturan formal, akhiran ini tidak sentiasa disebut secara konsisten

Penutur mungkin menggunakan sesetengah akhiran kasus formal dalam konteks yang memerlukan ketelitian, sambil menggugurkan yang lain.

Oleh itu, tafsiran sebenar sering bergantung pada gabungan:

• susunan kata;
• persesuaian;
• kata sendi hadapan;
• kata ganti nama;
• morfologi kata kerja;
• konteks.

Morfologi akar dan pola ialah perkara yang berbeza

Bahasa Arab terkenal dengan pembentukan kelompok kata daripada akar konsonan yang digabungkan dengan pola vokal dan morfologi.

Sistem ini membantu membentuk kata kerja, kata nama dan kata adjektif yang saling berkaitan.

Ini ialah ciri penting struktur kata bahasa Arab, tetapi tidak harus disamakan dengan persoalan yang lebih khusus tentang cara ayat membezakan subjek daripada objek.

Pembentukan kata dan fungsi dalam ayat ialah bahagian tatabahasa yang berkaitan, tetapi kedua-duanya bukan mekanisme yang sama.

Bahasa Hindi: kata sendi belakang dan ergativiti terbahagi

Bahasa Hindi mempunyai susunan SOV yang dominan:

Subjek – Objek – Kata kerja

Bahasa ini menggunakan kata sendi belakang, yang fungsinya serupa dengan kata sendi hadapan bahasa Inggeris, tetapi hadir selepas frasa nama dan bukannya sebelumnya.

Bahasa Inggeris:

with Daniel

Bahasa Hindi mengikut pola umum:

Daniel with

Kata nama juga boleh berubah kepada bentuk oblik sebelum kata sendi belakang tertentu.

Penanda -ko

Penanda -ko boleh mengenal pasti:

• penerima;
• sasaran;
• objek langsung tertentu.

Namun, bukan setiap objek langsung menerima -ko.

Penggunaannya dipengaruhi oleh faktor seperti:

• status sebagai manusia;
• sifat bernyawa;
• ketentuan;
• kekhususan;
• penonjolan dalam wacana.

Ini ialah contoh penandaan objek secara berbeza: sesetengah objek menerima penandaan yang nyata, manakala yang lain tidak.

Penanda -ne

Dalam binaan transitif tertentu yang menyatakan tindakan selesai, peserta yang berperanan seperti pelaku menerima penanda -ne.

Contohnya, dalam glos ringkas:

Mira-ne Ram-ko dekha.
Mira-ERG Ram-OBJ melihat
“Mira telah melihat Ram.”

Penanda -ne bukan penanda subjek umum yang digunakan dalam setiap kala dan binaan.

Penanda ini hadir dalam keadaan tatabahasa tertentu, khususnya dalam banyak klausa transitif beraspek perfektif.

Ergativiti terbahagi

Bahasa Hindi sering dihuraikan sebagai memperlihatkan ergativiti terbahagi.

Ini bermakna cara peserta ditandai berubah mengikut faktor seperti:

• aspek;
• ketransitifan;
• struktur klausa.

Peserta yang berfungsi seperti subjek biasa tanpa penanda dalam satu binaan mungkin menerima -ne dalam binaan lain.

Oleh itu, bahasa Hindi tidak boleh dihuraikan dengan tepat melalui padanan mudah yang tetap seperti:

• -ne sentiasa bermaksud subjek;
• -ko sentiasa bermaksud objek.

Sistem ini bergantung pada interaksi antara penandaan kasus, aspek, persesuaian, sifat bernyawa, kekhususan dan struktur kata kerja.

Gambaran perbandingan

Jadual ini menunjukkan kecenderungan dominan, bukan peraturan mutlak.

Bahasa yang dikelaskan sebagai SVO juga boleh menghasilkan susunan lain. Bahasa yang mempunyai penandaan kasus masih menggunakan susunan kata. Bahasa yang mempunyai partikel mungkin menggugurkannya. Bahasa yang kaya dengan morfologi kata kerja masih bergantung pada konteks.

Bahasa membahagikan tugas dengan cara yang berbeza

Bahasa lazimnya dihuraikan sebagai sama ada:

• kaku atau bebas;
• mudah atau kompleks;
• analitis atau berinfleksi;
• berasaskan kedudukan atau berasaskan akhiran.

Perbezaan ini boleh berguna, tetapi hanya jika kita menganggapnya sebagai kecenderungan dan bukannya huraian yang lengkap.

Bahasa Inggeris lebih bergantung pada susunan

Oleh sebab kata nama biasa bahasa Inggeris membawa sedikit sahaja maklumat kasus yang kelihatan, kedudukannya amat penting.

Sarah called Daniel.
Daniel called Sarah.

Perubahan kecil pada susunan mengubah tafsiran.

Bahasa Hungary dan Rusia memuatkan lebih banyak maklumat pada kata nama

Bentuk kasus menjadikan hubungan tatabahasa lebih jelas pada frasa nama itu sendiri.

Ini memberikan susunan kata lebih banyak kebebasan untuk menyampaikan:

• topik;
• fokus;
• kontras;
• maklumat yang lama atau baharu.

Bahasa Sepanyol mengagihkan maklumat antara beberapa sistem

Bahasa Sepanyol menggunakan:

• akhiran kata kerja;
• penandaan objek;
• kedudukan kata ganti nama;
• susunan kata;
• konteks wacana.

Tiada satu petunjuk yang dapat menerangkan keseluruhan sistem.

Bahasa Mandarin membina tatabahasa tanpa infleksi yang meluas

Bahasa Mandarin lebih bergantung pada:

• kedudukan;
• penanda aspek;
• partikel;
• penjodoh bilangan;
• binaan khusus;
• konteks.

Ketiadaan konjugasi ala bahasa Eropah tidak bermakna tiadanya kerumitan tatabahasa.

Bahasa Jepun, Korea dan Hindi menandai hubungan selepas kata nama

Bahasa-bahasa ini sering meletakkan unsur tatabahasa selepas frasa nama.

Namun, partikel dan kata sendi belakangnya bukan label mudah yang dilekatkan secara mekanikal dalam setiap ayat. Penggunaannya berinteraksi dengan topik, kontras, sifat bernyawa, aspek dan pengetahuan bersama.

Inti pemahamannya ialah:

Bahasa menyelesaikan masalah komunikasi yang serupa dengan mengagihkan maklumat secara berbeza antara kata, akhiran, partikel, susunan, bentuk kata kerja dan konteks.

Susunan kata “tetap” dan “bebas” ialah istilah relatif

Bahasa Inggeris sering disebut sebagai bahasa dengan susunan kata tetap, manakala bahasa Hungary atau Rusia mungkin disebut sebagai bahasa dengan susunan kata bebas.

Kedua-dua label ini tidak harus difahami secara harfiah.

Bahasa Inggeris membenarkan pelbagai susunan:

Sarah gave Daniel the book.
Sarah gave the book to Daniel.
The book was given to Daniel by Sarah.
What did Sarah give Daniel?

Ini bukan pertukaran susunan secara rawak. Setiap satunya mengikut binaan tatabahasa tertentu.

Begitu juga, bahasa Hungary dan Rusia tidak membenarkan kata disusun sewenang-wenangnya tanpa perubahan pada makna, penekanan atau kewajaran ungkapan.

Perbezaan yang lebih tepat ialah:

• sesetengah bahasa lebih banyak menggunakan kedudukan untuk mengenal pasti peranan tatabahasa;
• bahasa lain lebih banyak menggunakan kedudukan untuk menyusun maklumat dan penekanan;
• semua bahasa mengehadkan susunan kata secara sistematik.

Pengulangan maklumat ialah ciri, bukan kelemahan

Bahasa sering menandakan hubungan yang sama lebih daripada sekali.

Dalam ayat bahasa Inggeris, subjek boleh ditunjukkan melalui:

• kedudukan sebelum kata kerja;
• kata ganti nama bentuk subjek;
• persesuaian pada kata kerja;
• binaan yang merangkuminya.

Dalam bahasa Sepanyol, subjek boleh dikenal pasti daripada:

• frasa nama yang disebut;
• kata ganti nama;
• akhiran kata kerja;
• perbualan sebelumnya.

Dalam bahasa Hungary, objek boleh ditandakan melalui:

• akhiran -t;
• bentuk kata kerja tentu atau tak tentu;
• susunan kata;
• makna kata kerja;
• konteks.

Pertindihan ini menjadikan komunikasi lebih berkesan dan tahan gangguan.

Pendengar mungkin terlepas sesuatu bunyi, berdepan bunyi latar, perlu memproses loghat yang tidak dikenali atau tersalah memahami satu petunjuk. Pelbagai petunjuk yang bertindih sebahagiannya membantu mereka membina semula makna yang dimaksudkan.

Apakah yang perlu diperhatikan oleh pelajar bahasa?

Apabila Anda mempelajari bahasa baharu, sekadar bertanya “Apakah susunan kata asasnya?” tidak mencukupi.

Pendekatan yang lebih baik ialah membina hierarki petunjuk.

1. Perhatikan susunan kata

• Di manakah kata kerja?
• Apakah yang hadir sebelum dan selepasnya?
• Adakah ini ayat neutral atau binaan bertanda?

2. Cari penanda pada atau di sekitar kata nama

• Adakah kata nama membawa akhiran kasus?
• Adakah terdapat partikel?
• Adakah terdapat kata sendi hadapan atau kata sendi belakang?
• Adakah objek manusia atau objek tentu menerima penandaan khas?

3. Teliti kata kerja

• Adakah kata kerja mengenal pasti orang atau bilangan bagi subjek?
• Adakah kata kerja menunjukkan persesuaian dengan objek?
• Adakah kata kerja menunjukkan aspek, ragam atau ketentuan?
• Adakah kata kerja bantu terlibat?

4. Kenal pasti binaan

• Adakah ayat itu aktif atau pasif?
• Adakah ayat itu soalan?
• Adakah sesuatu dijadikan topik atau dikontraskan?
• Adakah terdapat binaan pendepanan objek yang khas?

5. Bezakan peranan tatabahasa daripada makna

Tanyakan kedua-duanya:

• Siapakah subjek tatabahasa?
• Siapakah pelaku, pengalami, penerima atau peserta yang terkesan?

Kedua-duanya mungkin merujuk kepada peserta yang sama, tetapi tidak semestinya begitu.

6. Gunakan konteks

• Apakah yang telah disebut?
• Peserta manakah yang lebih berkemungkinan melakukan tindakan dalam peristiwa itu?
• Apakah yang ditekankan oleh penutur?
• Bolehkah subjek atau objek yang kelihatan tiada difahami daripada perbualan?

Pendekatan ini lebih boleh diandalkan daripada cuba menerapkan pola ayat bahasa Inggeris secara langsung pada setiap bahasa lain.

Daripada peraturan tatabahasa kepada sistem petunjuk

Pengajaran tatabahasa tradisional sering membentangkan peraturan secara terasing:

• Bahasa Inggeris menggunakan susunan subjek–kata kerja–objek.
• Bahasa Hungary menandai objek dengan -t.
• Bahasa Jepun menggunakan -ga dan -o.
• Bahasa Sepanyol boleh menggugurkan subjek.
• Bahasa Hindi menggunakan -ne dan -ko.

Setiap pernyataan mengandungi unsur kebenaran, tetapi tiada satu pun menghuraikan keseluruhan sesebuah bahasa.

Soalan yang lebih berguna ialah:

Apakah petunjuk yang disediakan oleh bahasa ini, dan bagaimanakah semuanya berfungsi bersama?

Ini mengubah tatabahasa daripada senarai pengecualian kepada sistem yang terselaras.

Pelajar tidak lagi melihat susunan kata, akhiran, partikel, persesuaian dan konteks sebagai topik yang tidak berkaitan. Sebaliknya, semuanya menjadi penyelesaian yang berbeza bagi masalah asas yang sama.

Idea utama

Bahasa perlu membantu pendengar mengenal pasti hubungan antara peserta, tindakan, keadaan dan peristiwa.

Bahasa boleh melakukannya melalui:

• susunan kata;
• penandaan kasus;
• partikel;
• kata sendi hadapan dan kata sendi belakang;
• persesuaian kata kerja;
• ragam;
• struktur maklumat;
• makna dan konteks.

Tiada bahasa utama yang bergantung pada hanya satu daripadanya.

Bahasa Inggeris memberikan penekanan yang luar biasa kuat pada kedudukan. Bahasa Hungary dan Rusia mengekodkan lebih banyak maklumat dalam bentuk kata nama. Bahasa Sepanyol mengagihkan maklumat antara susunan kata, morfologi kata kerja dan penandaan objek. Bahasa Mandarin menggabungkan kedudukan dengan partikel dan binaan khusus. Bahasa Jepun dan Korea menggunakan penanda kata nama dan struktur topik. Bahasa Arab menggabungkan susunan, persesuaian dan—dalam ragam formal—kasus. Bahasa Hindi menambahkan penandaan kasus yang bergantung pada aspek serta penandaan objek secara berbeza.

Sistemnya berbeza, tetapi cabaran komunikasinya sama:

Bagaimanakah pendengar boleh membina semula pemahaman tentang siapa yang terlibat, apa yang berlaku dan bagaimana para peserta saling berhubung?

Apabila pelajar mula mencari sistem petunjuk dan bukannya peraturan tatabahasa yang terasing, bahasa yang belum dikenali menjadi lebih mudah dianalisis—dan perbezaannya menjadi jauh lebih bermakna.