Ben: Welkom terug bij Vocafy Unpacked. Ik ben Ben en ik zit hier met Clara. Vandaag gaan we bijna een eeuw terug in de tijd om kennis te maken met iemand van wie de aanpak van talen leren verrassend modern kan klinken.
Ben: Welcome back to Vocafy Unpacked. I'm Ben, and I'm here with Clara. Today we're going back almost a century to meet someone whose approach to language learning can sound surprisingly modern.
Clara: Hoi Ben. Ik moet waarschijnlijk meteen toegeven dat ik een zwak heb voor dit verhaal. Kató Lomb is een van de taalleerders die ik het meest bewonder.
Clara: Hi Ben. And I should probably admit from the beginning that I have a soft spot for this one. Kató Lomb is one of the language learners I admire most.
Ben: Dat is een sterke aanbeveling. Wie was ze?
Ben: That's a strong recommendation. Who was she?
Clara: Ze was Hongaars, werd geboren in 1909 en haar oorspronkelijke academische vakgebied had helemaal niets met talen te maken. Ze studeerde natuur- en scheikunde en promoveerde in de scheikunde.
Clara: She was Hungarian, born in 1909, and her original academic world wasn't languages at all. She studied physics and chemistry and earned a doctorate in chemistry.
Later werd ze vertaler en een van de eerste simultaantolken. Op het hoogtepunt van haar carrière werkte ze beroepsmatig met 16 talen.
She later became a translator and one of the early simultaneous interpreters. At the height of her career, she worked professionally with 16 languages.
Ben: Zestien klinkt bijna ongelooflijk.
Ben: Sixteen sounds almost unbelievable.
Clara: Dat is het ook, maar Lomb zelf plaatste kanttekeningen bij dat getal.
Clara: It does, but Lomb herself was careful about that number.
Ze zei openlijk dat ze niet alle 16 talen op hetzelfde niveau beheerste.
She openly said that she did not know all 16 languages at the same level.
Er waren talen als Hongaars, Russisch, Engels, Frans en Duits die ze heel vrij kon gebruiken. Met sommige andere kon ze na voorbereiding vertalen of tolken. En er waren talen waarmee ze vooral aan de hand van geschreven teksten werkte.
There were languages such as Hungarian, Russian, English, French and German that she could use very freely. With some others she could translate or interpret after preparation. And there were languages she mainly worked with through written texts.
Ben: Ik vind dat antwoord nu al beter dan het gebruikelijke polyglottenverhaal waarin iemand zogenaamd dertig talen perfect spreekt.
Ben: I already like that answer more than the usual polyglot story where somebody supposedly speaks thirty languages perfectly.
Clara: Precies.
Clara: Exactly.
Ze wilde van talen leren niet iets magisch maken.
She wasn't interested in turning language learning into magic.
Een terugkerend thema in haar werk was juist bijna het tegenovergestelde. Ze wilde een deel van het mysterie wegnemen rond het idee dat je van nature talent voor talen moet hebben.
In fact, one of the recurring themes in her writing was almost the opposite. She wanted to remove some of the mystery surrounding the idea of being naturally gifted at languages.
Ben: Was zij iemand die al sinds haar jeugd uitblonk in het leren van talen?
Ben: Was she one of those people who had been learning languages brilliantly since childhood?
Clara: Nee, en dat is een van de redenen waarom haar verhaal zo interessant is.
Clara: No, and that's one reason her story is so interesting.
Ze had op school enkele talen geleerd, maar beschreef zichzelf niet als een uitzonderlijk goede taalstudent.
She had learned some languages at school, but she didn't describe herself as a remarkable language student.
Pas als volwassene begon ze echt serieus en zelfstandig talen te leren.
Her serious independent language-learning journey really began as an adult.
In 1933 wilde ze haar kansen op werk vergroten, dus begon ze zichzelf Engels te leren.
In 1933 she wanted to improve her employment prospects, so she began teaching herself English.
Ben: Hoe?
Ben: How?
Clara: Met een roman.
Clara: With a novel.
En niet met een speciaal vereenvoudigd leerboek.
And not a specially simplified learner book.
Ze ging intensief aan de slag met een roman van John Galsworthy.
She began working intensively with a novel by John Galsworthy.
In het begin begreep ze maar heel weinig. Later schreef ze dat ze na een week op de tast haar weg door de tekst begon te vinden, dat ze hem na ongeveer een maand kon begrijpen en er na twee maanden van genoot.
At first she understood very little. She later wrote that after a week she was beginning to sense her way through the text, after about a month she could understand it, and after two months she was enjoying it.
Ben: Dat klinkt inspirerend of angstaanjagend, afhankelijk van de pagina waarop je momenteel vastzit.
Ben: That sounds either inspiring or terrifying, depending on what page you're currently stuck on.
Clara: Waarschijnlijk allebei.
Clara: Probably both.
Maar dit vertelt ons iets belangrijks over Lomb.
But this tells us something important about Lomb.
Ze kon verdragen dat ze maar een deel begreep.
She was willing to tolerate partial understanding.
Ze vond niet dat je elk woord moest kennen voordat je iets aan een tekst had.
She didn't think you had to know every word before a text became useful.
Ben: Dat verschilt nogal van de manier waarop velen van ons op school talen hebben geleerd.
Ben: That's quite different from how many of us learned languages at school.
Je leest een alinea, stopt bij elk onbekend woord, zoekt het op, schrijft het op en tegen de tijd dat je het einde bereikt, ben je vergeten waar de alinea ook alweer over ging.
You read a paragraph, stop at every unknown word, look it up, write it down, and by the time you reach the end you've forgotten what the paragraph was about.
Clara: Precies.
Clara: Exactly.
Lomb gebruikte woordenboeken. Ze was er absoluut niet op tegen.
Lomb used dictionaries. She wasn't against them at all.
Maar ze wilde niet dat het woordenboek het lezen beheerste.
But she didn't want the dictionary to control the reading.
Bij een nieuw boek probeerde ze de betekenis vaak eerst uit de context af te leiden. Ze noteerde nuttige woorden liever samen met hele zinnen dan als losse woorden. Pas bij latere leesrondes zocht ze meer op van wat ze nog altijd niet begreep.
When reading a new book, she often tried first to work out meaning from the context. She would record useful words together with sentences rather than as isolated items. Only on later readings would she look up more of what she still didn't understand.
Ben: Het verhaal kwam dus eerst en alle woorden kennen kwam later.
Ben: So the story came first and complete vocabulary knowledge came later.
Clara: Dat is een goede omschrijving.
Clara: That's a fair way to describe it.
En wat ze koos om te lezen, was voor haar enorm belangrijk.
And the choice of what to read mattered enormously to her.
Een van haar eenvoudigste aanbevelingen was om iets te kiezen wat je echt interesseert.
One of her simplest recommendations was to choose something that genuinely interests you.
Een detectiveverhaal, een technische tekst, een tijdschrift — wat je maar aanspoort om verder te gaan.
A detective story, a technical text, a magazine, whatever pulls you forward.
Ben: Dat klinkt bijna vanzelfsprekend.
Ben: That sounds almost obvious.
Clara: Tegenwoordig wel.
Clara: It does now.
Maar er schuilt een praktisch inzicht achter.
But there's a practical insight underneath it.
Een moeilijke tekst in een vreemde taal kost moeite en roept weerstand op. Als het je niet interesseert wat er op de volgende pagina gebeurt, stop je heel gemakkelijk.
A difficult foreign-language text creates friction. If you don't care what happens on the next page, it's very easy to stop.
Nieuwsgierigheid geeft je een reden om door te gaan, ook als je nog niet alles begrijpt.
Curiosity gives you a reason to keep going even when your understanding is incomplete.
Lomb schreef daar heel rechtstreeks over. Interesse was volgens haar een van de krachten die taalleerders hielpen op momenten dat de taal zelf frustrerend werd.
Lomb wrote very directly about this. Interest, in her view, was one of the forces that helped learners through those moments when the language itself became frustrating.
Ben: En Engels was niet de enige taal die ze op die manier leerde.
Ben: And English wasn't the only language she learned that way.
Clara: Bij lange na niet.
Clara: Far from it.
Russisch is een ander goed voorbeeld.
Russian gives us another great example.
In 1941 besloot Lomb Russisch te leren.
In 1941, Lomb decided to learn Russian.
In een antiquariaat vond ze een oud Russisch-Engels woordenboek in twee delen. Het was in 1860 uitgegeven en verkeerde blijkbaar in behoorlijk slechte staat.
She found an old two-volume Russian-English dictionary in a secondhand bookshop. It had been published in 1860 and was apparently in pretty terrible condition.
Ze kocht het en ging aan de slag.
She bought it and started working.
Ben: Was Russisch leren in Hongarije in 1941 politiek gezien niet nogal riskant?
Ben: Wasn't learning Russian in Hungary in 1941 politically rather awkward?
Clara: Zeer zeker.
Clara: Very much so.
Hongarije schoof steeds verder op richting het kamp van de asmogendheden, dus openlijk Russisch studeren kon ongewenste aandacht trekken.
Hungary was moving deeper into the Axis camp, so openly studying Russian could attract unwanted attention.
Lomb had al een manier ontwikkeld om via teksten te leren. Dat kwam goed van pas, omdat er weinig formele leermogelijkheden waren.
Lomb had already developed a way of learning through texts, which became useful because formal opportunities were limited.
Ze probeerde klassieke Russische literatuur, maar vond die in het begin te moeilijk. Vervolgens vond ze een veel toegankelijkere roman en werkte die door.
She tried classic Russian literature but initially found it too difficult. Then she found a much easier novel and worked through that instead.
Later, tijdens de oorlog, bleef ze zelfs onder extreem moeilijke omstandigheden Russisch lezen.
Later, during the war, she continued reading Russian even under extremely difficult circumstances.
Ben: Dit was dus geen zorgvuldig samengestelde taalcursus.
Ben: So this wasn't a carefully designed language course.
Clara: Absoluut niet.
Clara: Not remotely.
En dat is nog een terugkerend thema in haar leven.
And that's another theme in her life.
Ze gebruikte wat ze maar kon vinden.
She used what she could find.
Boeken, woordenboeken, radio, kranten, gesprekken en technische documenten.
Books, dictionaries, radio, newspapers, conversations, technical documents.
Ze beschreef een vreemde taal ooit als een burcht die je van alle kanten moest bestormen.
She once described a foreign language as something like a castle that should be attacked from every direction.
Ben: Typisch Lomb.
Ben: That's very Lomb.
Clara: Absoluut.
Clara: Very much so.
En dat is belangrijk, want haar filosofie was niet simpelweg: "lees romans en negeer al het andere."
And it matters because her philosophy wasn't simply "read novels and ignore everything else."
Ze luisterde ook naar de radio, gebruikte woordenboeken, zocht docenten en moedertaalsprekers op, bestudeerde patronen, vertaalde teksten en oefende doelbewust met spreken.
She also listened to radio, used dictionaries, sought teachers and native speakers, studied patterns, translated texts and deliberately practised speaking.
Haar aanpak was breed.
Her approach was broad.
Ben: En hoe zat het met grammatica?
Ben: What about grammar?
Vaak wordt haar verhaal zo naverteld alsof ze grammatica grotendeels negeerde en alles op een natuurlijke manier uit de context leerde.
The usual retelling of her story is that she basically ignored grammar and learned everything naturally from context.
Clara: Dat is te kort door de bocht.
Clara: That's too simple.
Ze hield niet van het idee dat talen leren moest beginnen en eindigen met woordlijsten uit het hoofd leren en grammaticaregels doorspitten.
She disliked the idea that language learning should begin and end with memorising vocabulary lists and digesting grammar rules.
Ze ontdekte liever patronen via de taal zelf en gebruikte grammatica vervolgens om beter te begrijpen wat ze zag.
She preferred discovering patterns through the language itself and then using grammar to help make sense of what she was seeing.
Ze beweerde dus niet dat grammatica nutteloos was.
So she wasn't saying that grammar is useless.
Ze gaf de onderdelen een andere prioriteit.
She was changing the order of importance.
Eerst de taal, met analyse als ondersteuning.
Language first, analysis in support of it.
Ben: Dat lijkt me een belangrijk onderscheid.
Ben: That feels like an important distinction.
Clara: Dat is het.
Clara: It is.
We moeten ook onthouden dat Lomb beschreef wat voor haar jarenlang werkte.
We should also remember that Lomb was describing what worked for her over many years.
Haar boeken zijn geen gecontroleerde wetenschappelijke experimenten.
Her books aren't controlled scientific experiments.
Sommige van haar ideeën sluiten goed aan bij onderwerpen die taaldocenten en onderzoekers tegenwoordig bespreken. Andere zijn simpelweg observaties van een uitzonderlijk ervaren taalleerder.
Some of her ideas fit comfortably with things language teachers and researchers discuss today. Others are simply the observations of an exceptionally experienced learner.
Wat haar zo fascinerend maakt, is dat ze praktische vragen bleef stellen.
What makes her fascinating is that she kept asking practical questions.
Wat blijft me boeien?
What keeps me interested?
Waarom durf ik niet te spreken?
What makes me afraid to speak?
Hoe geef ik deze taal een plek in mijn leven?
How can I fit this language into my life?
Wat kan ik uit de context halen voordat ik naar een uitleg grijp?
What can I learn from context before reaching for an explanation?
Ben: Dat brengt ons bij haar beroemde formule.
Ben: Which brings us to her famous equation.
Clara: Ja.
Clara: Yes.
Uiteindelijk vatte Lomb haar kijk op succes bij het leren van talen samen in een bewust eenvoudige formule.
Lomb eventually expressed her view of language-learning success with a deliberately simple formula.
Geïnvesteerde tijd plus motivatie, gedeeld door remmingen, levert het resultaat op.
Invested time plus motivation, divided by inhibition, gives the result.
Ben: Dat is echt iets voor een scheikundige.
Ben: That's a very chemist-like thing to do.
Clara: Inderdaad.
Clara: It is.
En ze wist heel goed dat je menselijk leren niet letterlijk tot een formule kon terugbrengen.
And she knew perfectly well that human learning couldn't literally be reduced to an equation.
Het ging om de samenhang tussen die factoren.
The point was the relationship between those factors.
Breng meer zinvolle tijd met de taal door.
Spend more meaningful time with the language.
Zorg voor een sterkere reden om de taal te leren.
Have a stronger reason to learn it.
En verminder de remmingen die je ervan weerhouden de taal echt te gebruiken.
And reduce the inhibition that stops you from actually using it.
Ben: Wat bedoelde ze precies met remmingen?
Ben: What exactly did she mean by inhibition?
Clara: Een belangrijk onderdeel was de angst om fouten te maken.
Clara: One important part was fear of making mistakes.
Je kent het wel.
You know the feeling.
Je weet ongeveer wat je wilt zeggen, maar je weet niet zeker of de zin klopt, dus zeg je niets.
You know roughly what you want to say, but you're not sure the sentence is correct, so you say nothing.
Voor Lomb kon die aarzeling een flinke hindernis worden.
For Lomb, that hesitation could become a serious obstacle.
Ze geloofde dat ook onvolmaakte communicatie nog altijd waarde had.
She believed that imperfect communication still had value.
Ben: Daar komt haar beroemde uitspraak vandaan.
Ben: That's where her famous line comes from.
Clara: Ja.
Clara: Yes.
Ze zei graag dat talen het enige zijn wat de moeite waard is om zelfs gebrekkig te kennen.
She liked to say that languages were the only thing worth knowing even poorly.
En de gedachte achter die uitspraak is interessanter dan het citaat zelf.
And the idea behind that line is more interesting than the quote itself.
Als je Italiaans niet perfect is, maar je ermee kunt vragen welke trein naar Milaan gaat, heeft de taal al iets nuttigs gedaan.
If your Italian is imperfect but it helps you ask which train goes to Milan, the language has already done something useful.
Een grammaticaal gebrekkige zin kan twee mensen toch met elkaar verbinden.
A grammatically imperfect sentence can still connect two people.
Ben: Dat betekent niet dat fouten er niet toe doen.
Ben: Which doesn't mean mistakes don't matter.
Clara: Precies.
Clara: Exactly.
Lomb wilde juist gecorrigeerd worden. Ze waardeerde docenten en sprekers die haar konden verbeteren.
Lomb wanted corrections. She valued teachers and speakers who could correct her.
Het ging er niet om fouten te verheerlijken.
The point wasn't to celebrate mistakes.
Het ging erom dat de angst ervoor je niet mocht beletten te communiceren.
It was not to let the fear of them prevent communication.
Dat is heel iets anders.
That's a very different idea.
Ben: Zelfvertrouwen betekende dus niet doen alsof wat je zei klopte.
Ben: So confidence wasn't pretending you were correct.
Clara: Klopt.
Clara: Right.
Het betekende dat je bereid was het te proberen, te ontdekken dat je fout zat, je aan te passen en door te gaan.
It was being willing to try, discover that you were wrong, adjust, and continue.
Ben: Je noemde ook motivatie in de formule. Bedoelde ze daarmee het soort motivatie waarbij je jezelf elke avond dwingt te studeren omdat je een dure cursus hebt gekocht?
Ben: You mentioned motivation in the equation too. Did she mean the kind of motivation where you make yourself study every night because you've bought an expensive course?
Clara: Niet precies.
Clara: Not quite.
Voor Lomb was motivatie vaak heel concreet.
For Lomb, motivation was often very concrete.
Ze leerde Engels deels omdat ze werk nodig had.
She learned English partly because she needed work.
Ze begon Japans te leren omdat ze de nogal ambitieuze opdracht had aangenomen om een Japans chemisch octrooi te vertalen, in een tijd waarin het in Hongarije uiterst moeilijk was om een docent of leerboek Japans te vinden.
She began Japanese because she had taken on the rather ambitious task of translating a Japanese chemical patent at a time when finding a Japanese teacher or textbook in Hungary was extremely difficult.
Ook haar nieuwsgierigheid was belangrijk.
Her curiosity mattered too.
Ze genoot er echt van om de puzzel van een taal op te lossen.
She genuinely enjoyed solving the puzzle of a language.
Ben: Motivatie hoefde dus geen grote levenslange droom te zijn.
Ben: So motivation wasn't necessarily some grand lifelong dream.
Clara: Precies.
Clara: Exactly.
Het kon gaan om beroepsmatige noodzaak, nieuwsgierigheid, een boek dat je wilde begrijpen, iemand met wie je wilde praten of gewoon het plezier om iets te doorgronden.
It could be professional necessity, curiosity, a book you wanted to understand, a person you wanted to speak with, or simply the pleasure of figuring something out.
En ze probeerde het leren van talen met de rest van haar leven te verweven, in plaats van er een volledig aparte verplichting van te maken.
And she tried to connect language learning with the rest of life rather than making it a completely separate duty.
Ben: Dat brengt ons bij een ander advies dat met haar wordt geassocieerd: dagelijks contact.
Ben: Which leads into another piece of advice associated with her. Daily contact.
Clara: Ja.
Clara: Yes.
Een van Lombs praktische aanbevelingen was om elke dag wat tijd met de taal door te brengen.
One of Lomb's practical suggestions was to spend some time with the language every day.
Als je weinig tijd had, raadde ze aan om op z'n minst tien minuten een monoloog te houden.
If time was short, she suggested at least trying a ten-minute monologue.
Dat is heel iets anders dan beweren dat tien minuten een wetenschappelijk perfecte dosis is.
That's quite different from claiming that ten minutes is some scientifically perfect dose.
Ben: Dus geen magische timer.
Ben: So no magical timer.
Clara: Nee.
Clara: No.
Haar belangrijkste punt was continuïteit.
Her larger point was continuity.
Laat de taal niet lange tijd volledig liggen alleen omdat je geen uitgebreide studiesessie kunt inplannen.
Don't disappear from the language for long periods just because you can't fit in a serious study session.
Verander zo nodig van activiteit.
Change the activity if necessary.
Lees iets.
Read something.
Luister.
Listen.
Voer in gedachten een korte monoloog.
Think through a little monologue.
Blader door een woordenboek.
Look through a dictionary.
Houd je band met de taal levend.
Keep the relationship with the language alive.
Ben: Praatte ze echt tegen zichzelf?
Ben: Did she really talk to herself?
Clara: Ze raadde nadrukkelijk aan om wat zij monologen of innerlijke monologen noemde te voeren.
Clara: She strongly recommended what she called monologues or inner monologues.
Ze vond dat taalleerders moesten oefenen met het formuleren van gedachten in de taal, ook als er niemand was om mee te praten.
She thought learners should practise constructing thoughts in the language even when there was nobody around to talk to.
Dat is nuttig om een heel praktische reden.
That's useful for a very practical reason.
Tijdens een gesprek heb je niet onbeperkt de tijd om elke zin op te bouwen.
Conversation doesn't give you unlimited time to build every sentence.
Door zelf te oefenen merk je wat je kunt uitdrukken en waar je vastloopt.
Practising on your own lets you notice what you can express and where you get stuck.
Ben: Dus in plaats van op een echt gesprek te wachten om te ontdekken dat ik werkelijk geen idee heb hoe ik moet uitleggen wat ik gisteren heb gedaan.
Ben: So rather than waiting for a real conversation to discover that I have absolutely no idea how to explain what I did yesterday.
Clara: Precies.
Clara: Precisely.
Je kunt dat probleem veilig in je eigen keuken ontdekken.
You can discover that problem safely in your kitchen.
En vervolgens kun je de ontbrekende woorden en formuleringen opzoeken.
And then you can find the missing language.
Ben: Er zit iets prettig ongekunstelds in dit alles.
Ben: There's something appealingly unglamorous about all this.
Lees een boek.
Read a book.
Gebruik een woordenboek als het helpt.
Use a dictionary when it helps.
Luister naar de radio.
Listen to the radio.
Praat tegen jezelf.
Talk to yourself.
Ga door.
Keep going.
Clara: Dat is een van de redenen waarom ik Lomb zo waardeer.
Clara: That's one of the reasons I like Lomb so much.
Haar prestaties waren uitzonderlijk, maar haar adviezen meestal niet.
Her achievements were extraordinary, but her advice usually wasn't.
Ze gaf taalleerders geen geheime techniek die het leren van een taal moeiteloos zou maken.
She didn't give learners a secret technique that would make a language effortless.
Ze benadrukte tijd, nieuwsgierigheid, volharding en de bereidheid om met onvolledige kennis te werken.
She emphasized time, curiosity, persistence and willingness to work with incomplete knowledge.
Ben: En de bereidheid om af en toe een beetje voor gek te staan.
Ben: And willingness to look slightly foolish sometimes.
Clara: Absoluut.
Clara: Absolutely.
Maar we moeten volgens mij nog ergens voor oppassen.
But there's one more thing I think we should be careful about.
Het is verleidelijk om van Lombs leven het bewijs te maken dat iedereen 16 talen kan leren als je maar de juiste methode gebruikt.
It's tempting to turn Lomb's life into proof that anybody can learn sixteen languages if they just use the right method.
Dat is niet echt de les.
That's not really the lesson.
Ben: Want ze was duidelijk een uitzonderlijk persoon.
Ben: Because she was clearly an unusual person.
Clara: Zeer uitzonderlijk.
Clara: Very unusual.
Ze was buitengewoon volhardend en intellectueel nieuwsgierig, en werkte tientallen jaren beroepsmatig met talen.
She was extraordinarily persistent, intellectually curious and spent decades working professionally with languages.
Haar leven laat zien wat één opmerkelijke volwassen taalleerder heeft bereikt.
Her life demonstrates what one remarkable adult learner achieved.
Het vertelt ons niet dat iedereen hetzelfde eindpunt zal bereiken.
It doesn't tell us that everyone will reach the same destination.
Wat het wel ter discussie stelt, is het idee dat serieus talen leren alleen is weggelegd voor mensen die er al sinds hun jeugd duidelijk talent voor hadden.
What it does challenge is the idea that serious language learning belongs only to people who were obviously gifted at it from childhood.
Ben: Vooral omdat ze als volwassene een groot deel hiervan heeft opgebouwd.
Ben: Especially because she started building much of this as an adult.
Clara: Precies.
Clara: Exactly.
En ze bleef tientallen jaren leren.
And she continued learning for decades.
Dat vind ik misschien wel het meest bemoedigende deel van haar verhaal.
That may be the part of her story I find most encouraging.
Ze zag talen leren niet als een fase die je afrondt.
She didn't treat language learning as a phase you complete.
Het bleef iets wat ze haar hele leven deed.
It remained something she did throughout her life.
Ben: Als Kató Lomb hier bij ons zou zitten, wat denk je dan dat ze zou zeggen tegen iemand die al zes maanden een taal leert en het gevoel heeft hopeloos langzaam vooruit te gaan?
Ben: If Kató Lomb were sitting here with us, what do you think she'd tell a learner who's been studying for six months and feels hopelessly slow?
Clara: Ik kan natuurlijk niet namens haar spreken.
Clara: I obviously can't speak for her.
Maar afgaande op haar werk vermoed ik dat ze enkele heel praktische vragen zou stellen.
But based on her writing, I suspect she'd ask some very practical questions.
Breng je genoeg tijd met de taal door?
Are you spending enough time with the language?
Werk je met dingen die je echt interesseren?
Are you working with things that genuinely interest you?
Verwacht je te snel van jezelf dat je alles begrijpt?
Are you expecting yourself to understand everything too soon?
En ben je zo bang om fouten te maken dat je juist de oefening vermijdt die je nodig hebt?
And are you so afraid of making mistakes that you're avoiding the very practice you need?
Ben: Dat is een nogal confronterend lijstje.
Ben: That's a rather uncomfortable checklist.
Clara: Nuttige lijstjes zijn dat vaak.
Clara: The useful ones often are.
Ben: Hoe zou je haar aanpak samenvatten zonder er weer een internetrecept voor vloeiend spreken van te maken?
Ben: So how would you summarize her approach without turning it into another internet recipe for fluency?
Clara: Blijf nieuwsgierig.
Clara: Stay curious.
Breng echt tijd met de taal door.
Spend real time with the language.
Lees dingen die je werkelijk wilt begrijpen.
Read things you actually want to understand.
Gebruik de context, maar gebruik ook woordenboeken en uitleg wanneer je die nodig hebt.
Use context, but use dictionaries and explanations when you need them.
Keer regelmatig terug naar de taal.
Return to the language regularly.
Oefen met het actief gebruiken van de taal in plaats van te wachten tot je perfect bent.
Practise producing it instead of waiting until you feel perfect.
En verwar onvolmaakt taalgebruik niet met nutteloos taalgebruik.
And don't confuse imperfect language with useless language.
Ben: Dat is aanzienlijk beter dan: "polyglot leert 16 talen met één bizarre truc."
Ben: That's considerably better than "polyglot learns sixteen languages with one weird trick."
Clara: Veel beter.
Clara: Much better.
En het doet haar veel meer recht.
And much closer to the woman herself.
Ben: Clara, ik snap waarom je fan bent.
Ben: Clara, I can see why you're a fan.
Clara: Ik heb je aan het begin gewaarschuwd.
Clara: I warned you at the beginning.
Ben: Kató Lomb was scheikundige, vertaler, tolk en iemand die haar hele leven talen bleef leren. Maar misschien is haar nuttigste nalatenschap veel eenvoudiger.
Ben: Kató Lomb was a chemist, translator, interpreter and lifelong language learner. But perhaps her most useful legacy is much simpler.
Talen leren hoeft niet te beginnen met talent of perfectie.
Languages don't have to begin with talent or perfection.
Het kan beginnen met nieuwsgierigheid en de bereidheid om door te gaan.
They can begin with curiosity and the willingness to keep going.
Clara: Ik denk dat ze dat mooi zou hebben gevonden.
Clara: I think she would have liked that.
Ben: Clara, bedankt.
Ben: Clara, thank you.
Clara: Graag gedaan.
Clara: My pleasure.