Lời dẫn trực tiếp và gián tiếp
Ta đang nhắc lại lời của ai đó hay kể lại điều họ nói?
Ý nghĩa
Ta có thể nhắc lại lời của ai đó hoặc kể lại nội dung bằng lời của mình. Nhắc lại lời là lời dẫn trực tiếp; kể lại nội dung là lời dẫn gián tiếp, cũng có thể dùng để thuật lại suy nghĩ hoặc câu hỏi. Các ngôn ngữ đánh dấu những cách dẫn này khác nhau, và một số không có dạng động từ riêng cho chúng. Khác với Ý kiến của ai, vốn xác định một nhận định là của người nào, khối này nói về cách thuật lại lời nói hoặc suy nghĩ.
Cách nhận biết
Tìm lời nói hoặc suy nghĩ được trình bày là của người khác. Xem chúng được trích lại trực tiếp hay đưa vào câu do người kể diễn đạt.
Trong ngôn ngữ mẹ đẻ của Bạn
Lời dẫn trực tiếp nhắc lại lời của ai đó, còn lời dẫn gián tiếp thuật lại nội dung bằng cách diễn đạt của người đang kể. Tiếng Việt dùng các động từ như nói, bảo và hỏi để dẫn lời. Là hoặc rằng có thể mở đầu một nội dung được thuật lại. Động từ không đổi dạng theo thì chỉ vì lời nói được thuật lại, nhưng từ chỉ người và thời gian có thể cần thay đổi cho phù hợp với tình huống.
Nam nói: “Mai tôi sẽ đến sớm.”
Trong lời được trích, tôi chỉ Nam.
Nam nói là ngày mai anh ấy sẽ đến sớm.
Anh ấy chỉ Nam. Ngày mai phù hợp nếu người kể thuật lại vào cùng ngày Nam nói.
Mẹ hỏi tôi đã ăn cơm chưa.
Câu hỏi được thuật lại vẫn giữ mẫu đã ... chưa.
Trong ngôn ngữ Bạn đang học
Tiếng Anh đặt lời dẫn trực tiếp trong dấu ngoặc kép và dùng các động từ như say hoặc ask để mở đầu lời dẫn gián tiếp. Sau động từ dẫn ở thì quá khứ, động từ trong nội dung được thuật lại thường chuyển sang dạng quá khứ. Tuy vậy, không phải lúc nào cũng cần chuyển nếu nội dung vẫn đúng. Câu hỏi được thuật lại thường có trật tự từ của câu trần thuật, không giữ trật tự của câu hỏi trực tiếp.
Anna said, "I am tired."
Anna nói: “Tôi mệt.”
Phần trong dấu ngoặc kép trình bày trực tiếp lời của Anna.
Anna said that she was tired.
Anna nói rằng cô ấy mệt.
I đổi thành she, và am chuyển thành was sau động từ dẫn ở thì quá khứ.
Ben asked where I lived.
Ben hỏi tôi sống ở đâu.
Câu hỏi được thuật lại đặt chủ ngữ trước động từ và không dùng did.
Động từ tiếng Việt không đổi dạng khi thuật lại lời nói nên bạn dễ quên sự chuyển dạng thường gặp sau said hoặc asked. Trong tiếng Anh, am thường chuyển thành was trong trường hợp này. Với câu hỏi được thuật lại, hãy đặt chủ ngữ trước động từ, không dùng cách đảo của câu hỏi trực tiếp: *Ben asked where did I live. → Ben asked where I lived.