İstek ve niyet
Birisi ne istiyor veya ne yapmayı planlıyor?
Anlamı
İstek ve niyet, kişinin ne istediğini veya ne yapmayı planladığını belirtir. Bir istek plana dönüşmeyebilir; bir plan da eyleme dönüşmeyebilir. Bazı diller istek veya niyet için özel fiil biçimleri kullanır. Bazıları sıradan sözcüklerden ve bağlamdan yararlanır. Geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman, olayın ne zaman olduğunu gösterir; kişinin bunu isteyip istemediğini değil.
Nasıl fark edilir?
Yalnızca bir olayın olacağını söyleyen ifadeler yerine istek, plan, gönüllülük veya bir şeyi yapmayı reddetme bildiren ifadeleri ara.
Ana dilinizde
Türkçede istemek, istek bildirir. İstenen eylem genellikle -mak/-mek mastar ekiyle kullanılır. Bir plan, -mayı/-meyi düşünmek veya planlamak ile anlatılabilir. Bu ifadeler yalnızca bir olayı gelecek zamana yerleştirmez; istek ya da niyet bildirir.
Biraz dinlenmek istiyorum.
İstenen eylem, istiyorum öncesinde -mek eki alır.
Hafta sonu köye gitmeyi düşünüyorum.
Eylem, düşünüyorum öncesinde -meyi biçimindedir.
Bir çay istiyorum.
İstemek, istenen bir eylemin yanı sıra istenen bir şeyi de belirtebilir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede want to istenen bir eylemi, plan to veya intend to ise bir planı anlatır. Would like to isteği daha yumuşak biçimde belirtir. Be going to da önceden oluşmuş bir niyeti anlatabilir. Bu ifadelerde fiilin yalın hâli, yani kişi veya zaman eki almayan biçimi kullanılır: stays değil, stay. Want ve would like, istenen şeyi belirten bir isimle de kullanılabilir.
I want to stay home tonight.
Bu akşam evde kalmak istiyorum.
Want to istenen bir eylemi anlatır.
I would like to sit by the window.
Pencere kenarında oturmak isterim.
Would like to, isteği want to ifadesinden daha yumuşak biçimde belirtir.
We are going to paint the kitchen this weekend.
Bu hafta sonu mutfağı boyamayı planlıyoruz.
Burada are going to önceden yapılmış bir planı anlatır.
Türkçede istenen veya planlanan eylem bir ek alır; İngilizcede want ve plan sonrasında ayrı sözcük olan to gerekir: *I want rest. → I want to rest. Would like bir istek bildirir, like ise genellikle bir şeyi sevmeyi veya ondan hoşlanmayı anlatır. Would like to ifadesini like ile aynı anlamda okuma.