Olanak ve olasılık
Bu olabilir mi, bunu yapmak mümkün mü?
Anlamı
Olanak ve olasılık, bir şeyin olabileceğini veya yapılabileceğini belirtir; olacağını söylemez. Bir durumun doğru olabileceğini ya da koşulların bir eyleme elverdiğini anlatabilir. Diller bunun için yardımcı fiiller, ekler veya belki gibi sözcükler kullanır. Bazılarında buna özel bir fiil biçimi yoktur. Yapabilme anlamından farklı olarak, kişinin becerisine ya da gücüne dayanması gerekmez.
Nasıl fark edilir?
Kesinlikle olacağı söylenmeden, olması veya yapılması mümkün görülen bir olay ya da eylem ara.
Ana dilinizde
Türkçede -(y)abil/-(y)ebil, çoğu zaman ardından gelen -r ekiyle birlikte, bir şeyin olabileceğini veya koşulların buna elverdiğini anlatır. Aynı biçim yapabilme anlamı da taşır; hangi anlamın kastedildiğini bağlam gösterir. Belki gibi sözcükler de bu ek olmadan olasılık bildirebilir.
Bugün yağmur yağabilir.
Ek, yağmur yağmasının mümkün olduğunu belirtir.
Buradan sahile yürüyebiliriz.
Buradaki koşullar, yürümeyi bir seçenek olarak sunar.
Belki akşam uğrarım.
Belki, -abilir/-ebilir kullanılmadan uğrama eylemini kesin olmayan bir ihtimal olarak sunar.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede may, might ve could, olası bir olay veya durumu anlatmak için fiilden önce gelir. Ardından to kullanılmaz. Can ise tek bir olay hakkında tahminden çok, genel olarak veya belirli koşullarda mümkün olanı anlatır. Maybe çoğunlukla cümlenin başında yer alır ve tek sözcük olarak yazılır.
Ella might be at home.
Ella evde olabilir.
Konuşan kişi bunu mümkün görüyor ama doğru olup olmadığını bilmiyor.
Maybe we'll take the train.
Belki trenle gideriz.
Maybe tek sözcük olarak yazılır ve planın kesin olmadığını gösterir.
It can get cold here at night.
Burada geceleri hava soğuyabiliyor.
Can genel bir olasılığı anlatır; bu geceye ilişkin bir tahmin değildir.
Türkçede -abilir/-ebilir hem genel olanakları hem de tek bir olayla ilgili olasılığı anlatır. İngilizcede bu iki kullanım her zaman can ile karşılanmaz. Birinin şu anda nerede olduğunu tahmin ederken may, might veya could daha uygundur: *She can be at home now. → She might be at home now. Ayrıca maybe tek sözcüktür ve belki anlamındadır; may be ise iki sözcüktür ve olabilir anlamı taşır.