Sözcüğün etki alanı
Bu sözcük mesajın hangi bölümünü etkiliyor?
Anlamı
Bazı sözcükler cümlenin bir bölümünün veya bütününün anlamını değiştirir. Böylece kimi veya neyi dâhil ettiğimizi, dışarıda bıraktığımızı ya da reddettiğimizi açıkça belirtebiliriz. Diller sözcüğün yeri, vurgu veya özel işaretlerden yararlanır. Bazıları ayrı bir sözcük yerine ek kullanır. Odak ve vurgulama anlamından farklı olarak, burada yalnızca öne çıkan bölüme değil, sözcüğün hangi bölümü etkilediğine bakarız.
Nasıl fark edilir?
Sözcüğün veya işaretin hangi kişiyi, şeyi ya da mesaj bölümünü dâhil ettiğini, dışarıda bıraktığını, eklediğini veya reddettiğini sor.
Ana dilinizde
Türkçede küçük bir sözcüğün yeri, mesajın hangi bölümünü etkilediğini çoğu zaman gösterir. Sadece genellikle sınırladığı bölümden önce gelir. Ekleme bildiren de/da bağlacı ise eklenen öğeden sonra gelir. Ses vurgusu ve bağlam, kastedilen anlamı daha da açık hâle getirebilir.
Sadece Ayşe çay içti.
Sadece, diğer içecekleri değil, diğer kişileri dışarıda bırakır.
Ayşe sadece çay içti.
Sadece, Ayşe'nin içtiği şeyi sınırlar.
Ayşe de geldi.
De, Ayşe'den sonra gelir ve onu gelen kişilere ekler.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede only, also, not ve all gibi sözcükler mesajın bazı bölümlerini sınırlar, onlara ekleme yapar veya onları olumsuz hâle getirir. Sözcüklerin yeri ve konuşmadaki vurgu, hangi bölümü etkilediklerini gösterir. Fiilden önceki only, cümlenin daha sonraki sözcüklerini de etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca konum, anlamı her zaman kesinleştirmez.
Only Emma borrowed my bike.
Bisikletimi sadece Emma ödünç aldı.
Bisikleti Emma ödünç aldı; başka kimse almadı.
Emma borrowed only my bike.
Emma sadece bisikletimi ödünç aldı.
Bisikletimi ödünç aldı, başka hiçbir şey almadı.
Not all the shops are open.
Dükkânların hepsi açık değil.
Bazı dükkânlar kapalıdır; bu, bütün dükkânların kapalı olduğu anlamına gelmez.
Türkçede sadece genellikle sınırladığı bölümün önüne, ekleme bildiren de/da ise ilgili öğenin sonuna gelir. İngilizcede only ve also aynı yerlere bire bir taşınmaz; yanlış konum farklı bir anlam düşündürebilir. Özellikle fiilden önceki only kullanımında hangi bölümün sınırlandığını anlamak için ses vurgusuna ve bağlama da dikkat et.