Ekler
Sözcüğe eklenen küçük bir parça neyi gösteriyor veya değiştiriyor?
Anlamı
Sözcüğe eklenen küçük parçalar, anlamını değiştirebilir veya cümledeki görevini gösterebilir. Yeni bir sözcük oluşturabilir; sayı, zaman, kişi veya bir katılımcının rolünü belirtebilirler. Diller kaç ek kullandıkları ve bunları nereye ekledikleri bakımından farklıdır. Bazıları bu anlamları ek kullanmadan anlatır. Ön edatlar ve son çekim edatları ayrı sözcüklerdir. Ekler ise sözcüğün bir parçasıdır.
Nasıl fark edilir?
Bir sözcüğün ilişkili biçimlerini karşılaştır. Anlam ekleyen veya cümledeki görevi gösteren, tekrar tekrar karşına çıkan parçalara bak.
Ana dilinizde
Türkçe birçok sözcüğü köke veya gövdeye art arda ekler getirerek kurar. Gövde, kökün yapım eki almış biçimidir. Son ekler, yani sözcüğün sonuna eklenen parçalar, çoğulluğu, iyeliği, katılımcının rolünü, olumsuzluğu, zamanı veya kişiyi gösterebilir. Yapım ekleri yeni sözcükler de oluşturur. Eklerdeki ünlüler genellikle sözcüğün ünlülerine uyar. Parçaların birleştiği yerde bazı ünsüzler de değişebilir.
Anahtarlar çantamda.
İsimde önce -m iyelik eki, ardından -da bulunma hâli eki vardır.
Bugün okula gitmeyeceğim.
Fiil, olumsuzluk, gelecek zaman ve konuşanı gösteren kişi ekini bir araya getirir.
Tuzluk boş.
-luk yapım eki, tuz isminden yeni bir isim oluşturur.
Öğrenilen dilinizde
İngilizce, isimlerde çoğul için -s kullanır. Şimdiki zamanı anlatan biçimlerde he, she veya it ile kullanılan fiillerde de -s bulunur. Birçok fiilin geçmiş zaman biçiminde -ed, be ile kurulan bazı biçimlerde ise -ing kullanılır. Kind ve kindness örneğinde olduğu gibi eklerle yeni sözcükler de yapılır. Çoğu isim, cümledeki görevini göstermek için ek değiştirmez. Bu işi sözcük dizilişi ve isimden önce gelen ilişki sözcükleri olan ön edatlar yapar.
My sister works in a shop.
Kız kardeşim bir dükkânda çalışıyor.
-s, my sister gibi üçüncü kişi tekil bir özneyle kullanılan şimdiki zaman fiilini işaretler.
We washed the cups.
Fincanları yıkadık.
-ed geçmiş zamanı, -s ise birden çok fincan olduğunu gösterir.
Thank you for your kindness.
Nazikliğin için teşekkür ederim.
-ness, kind sıfatından bir isim oluşturur.
Türkçede isimlerin cümledeki rolleri çoğu zaman hâl ekleriyle gösterilir. İngilizcede ise çoğunlukla ön edat veya doğru sözcük dizilişi gerekir: *I went school. → I went to school. Fiillerdeki eklerin dağılımı da farklıdır. Örneğin İngilizcede he, she veya it ile kullanılan şimdiki zaman biçimlerinde -s gerekir; bu ek çoğul eki değildir.