Ngôi thứ nhất, thứ hai và thứ ba
Ai đang nói, đang nói với ai, và đang nói về ai hoặc cái gì?
Ý nghĩa
Ngôn ngữ có thể cho biết ai đang nói, ai đang được nói với và ai hoặc cái gì đang được nói đến. Nhờ đó, ta theo dõi được vai trò của từng người trong cuộc trò chuyện. Các ngôn ngữ dùng từ riêng, các phần gắn thêm vào từ hoặc ngữ cảnh; một số không thể hiện các vai trò này trên động từ. Các đối tượng tham gia cho biết ai và cái gì có mặt trong sự việc. Khối này cho biết quan hệ của họ với người nói và người nghe lúc đó.
Cách nhận biết
Xác định người đang nói và người đang nghe. Sau đó tìm những từ hoặc dạng từ phân biệt họ với người hay vật đang được bàn đến.
Trong ngôn ngữ mẹ đẻ của Bạn
Tiếng Việt dùng đại từ, tên riêng, chức danh và từ chỉ quan hệ gia đình để gọi người nói, người nghe và những người khác. Các từ như em và chị có thể chỉ người nói hoặc người nghe, tùy quan hệ giữa hai người. Động từ không đổi dạng để cho biết ai đang nói hay đang được nói với.
Tôi tên là Nam.
Tôi là cách tự xưng thông dụng khi giới thiệu bản thân với giọng trung tính.
Em gửi ảnh cho chị nhé.
Ở đây, người ít tuổi hơn tự xưng là em và gọi người phụ nữ lớn tuổi hơn là chị.
Chị ấy làm ở ngân hàng.
Chị ấy chỉ một người phụ nữ khác, thường lớn tuổi hơn người nói.
Trong ngôn ngữ Bạn đang học
Tiếng Anh dùng đại từ nhân xưng như I, you và she để thay cho người hoặc vật. I/we chỉ người nói, you chỉ người nghe, còn he, she, it và they chỉ người hoặc vật đang được nói đến. You dùng cho một người hoặc nhiều người, không có dạng riêng để xưng hô trang trọng. We không tự cho biết có bao gồm người nghe hay không.
We can help.
Chúng tôi có thể giúp.
We luôn bao gồm người nói. Ngữ cảnh cho biết nên hiểu là chúng tôi hay chúng ta.
You look tired.
Trông bạn có vẻ mệt.
You có thể dùng để nói với một người hoặc nhiều người.
She works here.
Cô ấy làm việc ở đây.
She chỉ người đang được nói đến, không phải người nói hay người nghe.
Trong tiếng Việt, em hay chị có thể là người nói hoặc người nghe. Khi dùng tiếng Anh, hãy chọn I hoặc you theo vai trò trong cuộc trò chuyện, không dịch theo tuổi hay quan hệ gia đình. Tiếng Việt cũng thường bỏ người nói khi đã rõ, nhưng câu tiếng Anh đầy đủ thường cần chủ ngữ: *Can help. → I can help.