Özne
Kim veya ne hakkında bir şey söylüyoruz?
Anlamı
Özne, cümlede ne yaptığı, nasıl olduğu veya başına ne geldiği söylenen kişi ya da şeydir. Eylem yapmasa da cümledeki anlatım ona bağlanır. Diller bu bağı sözcük sırasıyla veya fiil biçimleriyle kurabilir. Bazılarında özne anlaşılıyorsa ayrı bir sözcük gerekmez. Konu ise mesajın seçilen başlangıç noktasıdır. Bu başlangıç noktası, özneden farklı bir katılımcı olabilir.
Nasıl fark edilir?
Cümlede kim veya ne bir şey yapıyor, bir özellik taşıyor ya da bir olaydan etkileniyor? Yalnızca ilk sözü edilen öğeye bakma.
Ana dilinizde
Türkçede özne normalde hâl eki almaz. Bir eylemi yapanı, değişim geçiren bir şeyi veya betimlenen bir kişiyi belirtebilir. Fiiller ve betimleme bildiren yüklemler, özneyi gösteren kişi ekleri alabilir. Özne anlaşılıyorsa ayrı bir sözcük olarak söylenmeyebilir.
Çocuklar bahçede oynuyor.
Bu kapı zor açılıyor.
Kapı bir eylem yapmasa da cümlenin öznesidir.
Bugün çok yorgunum.
-um kişi eki, betimlenen kişinin konuşan olduğunu gösterir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede hakkında bir şey söylenen kişi veya şey genellikle özneyle belirtilir. Sıradan bir bildirme cümlesinde özne fiilden önce gelir. Eylemi yapanı, bir durumda bulunanı veya bir eylemden etkileneni gösterebilir. Her zaman konu, yani mesajın seçilen başlangıç noktası değildir. Cümlenin ilk sözcük grubu da olmak zorunda değildir.
Ella is tired.
Ella yorgun.
Ella öznedir, ancak bir eylem yapmaz.
My bag was found at the station.
Çantam istasyonda bulundu.
Eylemi yapan yerine etkilenenin anlatıldığı edilgen cümlede özne çantadır, onu bulan kişi değildir.
After lunch, the kitchen was quiet.
Öğle yemeğinden sonra mutfak sessizdi.
Başlangıçtaki sözcük grubu zamanı belirtir. Özne the kitchen olur.
Türkçede cümle öğelerinin yerini daha serbestçe değiştirebilirsin. İngilizcede nesneyi öznenin yerine koymak anlamı değiştirebilir. Ayrıca Türkçede özne biliniyorsa söylenmeyebilir. İngilizcede tam bir bildirme cümlesinde genellikle açık bir özne gerekir: *Is tired. → She is tired.