Birinci, ikinci ve üçüncü kişi
Kim konuşuyor, kime sesleniliyor, kimden veya neden söz ediliyor?
Anlamı
Dil, konuşanı, dinleyeni ve söz edilen kişi veya şeyi ayırt edebilir. Böylece kişilerin konuşmadaki rolleri izlenir. Diller bunu ayrı sözcüklerle, eklerle veya bağlamla gösterir. Bazı diller bu rolleri fiilde belirtmez. Katılımcılar, sahnede kimlerin ve nelerin bulunduğuyla ilgilidir. Bu bölüm ise onların o anki konuşan ve dinleyenle ilişkisini gösterir.
Nasıl fark edilir?
Önce kimin konuştuğunu ve kime seslenildiğini belirle. Sonra onları söz edilen diğer kişi ve şeylerden ayıran sözcük veya biçimlere bak.
Ana dilinizde
Türkçe, konuşanı, dinleyeni ve başkasını ayırt etmek için kişi zamirlerini ve kişi eklerini kullanır. Bu ekler hem fiillere hem de durum veya özellik bildiren yüklemlere gelir. Ekler kişiyi gösterdiği için özne görevindeki kişi zamiri çoğu zaman söylenmez. O, kadın, erkek, hayvan veya nesne arasında ayrım yapmaz. Siz, birden çok kişiye seslenmek için de tek bir kişiye kibarca seslenmek için de kullanılabilir.
Bugün çok yorgunum.
-um kişi eki, ayrı bir özne zamiri olmadan konuşanı gösterir.
Siz nerede oturuyorsunuz?
Siz ve fiildeki kişi eki, birden çok kişiye veya tek bir kişiye kibarca seslenmek için kullanılabilir.
O bugün evde.
O, söz edilen kişinin kadın mı erkek mi olduğunu belirtmez.
Öğrenilen dilinizde
İngilizce, kişi veya şeylerin yerine geçen I, you ve she gibi kişi zamirlerini kullanır. I konuşanı, we ise konuşanın içinde olduğu grubu belirtir. You dinleyeni; he, she, it ve they ise söz edilen kişi veya şeyleri gösterir. You hem tek bir kişiye hem de birden çok kişiye seslenmek için kullanılır. Ayrı bir resmî biçimi yoktur. We, dinleyenin gruba dahil olup olmadığını tek başına göstermez.
We can help.
Yardım edebiliriz.
We, konuşanı gruba dahil eder. Dinleyenin de dahil olup olmadığı bağlamdan anlaşılır.
You look tired.
Yorgun görünüyorsun.
You, tek bir kişiye de birden çok kişiye de seslenebilir.
She works here.
O burada çalışıyor.
She, konuşanı veya dinleyeni değil, söz edilen bir kadın ya da kız çocuğunu gösterir.
Türkçede kişi ekleri sayesinde özne söylenmeyebilir. İngilizcede ise sıradan bir cümlede I veya you gibi bir özne genellikle gerekir: *Am tired. → I am tired. Türkçedeki o cinsiyet ayrımı yapmadığı için he ile she de karıştırılabilir. Bir kişiden söz ederken bu ayrımı ayrıca takip etmek gerekir.