Nezaket ve resmiyet
Karşımızdaki kişiye ve duruma uygun nasıl konuşuruz?
Anlamı
Konuşma biçimimiz saygıyı, yakınlığı veya ortamın ne kadar resmî olduğunu gösterebilir. Nazik olmakla resmî olmak aynı şey değildir; samimi günlük ifadeler de nazik olabilir. Bazı diller kişilere hitap etmek için özel biçimler kullanır. Bazıları daha çok sözcük seçimine ve sesin tonuna dayanır. Rica ve emir istediğimiz eylemle, Nezaket ve resmiyet ise karşımızdaki kişiye nasıl hitap ettiğimizle ilgilidir.
Nasıl fark edilir?
Farklı bir kişiye hitap edildiğinde veya farklı bir ortamda konuşulduğunda sözcüklerin ve sesin tonunun nasıl değiştiğine bak.
Ana dilinizde
Türkçede samimi hitaptaki sen ile birden fazla kişiye veya tek kişiye saygılı hitaptaki siz ayrılır. Fiilin kişi ekleri de bu seçime uyar. İsimden sonra kullanılan Hanım ve Bey, yaygın saygılı hitap biçimleridir. Nezaket sözcük seçimine ve sesin tonuna da bağlıdır; yalnızca siz kullanmak her ifadeyi nazik yapmaz.
Elif, bugün nasılsın?
Kişi eki, tek bir kişiye samimi biçimde hitap edildiğini gösterir.
Ayşe Hanım, bugün nasılsınız?
Hanım ve siz biçimine uygun kişi eki, tek bir kişiye saygılı hitap edildiğini gösterir.
Biraz bekler misiniz, lütfen?
Soruda, saygılı hitapta veya birden fazla kişiye hitapta kullanılan kişi eki vardır.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede hem samimi hem de resmî hitapta you kullanılır; bunlar için ayrı zamirler yoktur. Selamlaşma ifadeleri, unvanlar, please ve thank you gibi sözler konuşmanın havasını belirler. Could veya would, ricayı daha dolaylı hâle getirebilir. Yine de sözcük seçimi ve sesin tonu önemlidir.
Hi, Ben!
Selam, Ben!
Hi, çoğunlukla tanıdığın kişilerle kullanılan samimi bir selamlaşmadır.
Good morning, Ms. Brown.
Günaydın, Bayan Brown.
Selamlaşma ifadesi ve unvan, daha resmî bir ilişkiye uygundur.
Could I ask you a question?
Size bir soru sorabilir miyim?
Could soruyu daha dolaylı hâle getirir; burada geçmiş zaman bildirmez.
Türkçedeki sen-siz ayrımının İngilizcede ayrı bir zamir veya fiil ekiyle karşılığı yoktur. You her iki durumda da kullanılır. Nezaketi uygun hitap, sözcük seçimi ve sesin tonuyla göstermek gerekir. Bir emre yalnızca please eklemek her durumda yeterince yumuşak olmayabilir; could veya would ile soru biçiminde rica etmek daha uygun olabilir.