Anlam taşımayan özne
Cümle, kimseyi veya hiçbir şeyi göstermeyen bir özne sözcüğü gerektiriyor mu?
Anlamı
Anlam taşımayan özne, bir kişi veya şeyi adlandırmadan cümlede özne yerini dolduran sözcüktür. Adlandırılacak bir katılımcı olmadığında veya asıl bilgi daha sonra geldiğinde tam bir cümle kurulmasını sağlar. Bazı diller hava durumu veya varlık bildiren cümlelerde böyle bir sözcük ister. Bazıları bu anlamları onsuz anlatabilir. Durum ve varlık, ne söylendiğiyle ilgilidir; özne yerini dolduran sözcükle değil. Söylenmeyen ama anlaşılan öğeler ise anlamlı sözcüklerin söylenmemesidir. Anlam taşımayan özne cümlede bulunur ama hiçbir şeyi adlandırmaz.
Nasıl fark edilir?
Bir kişi veya şeyi göstermeyen özne sözcüğüne bak. Önceki bir şeye dönmek veya bir yeri göstermek yerine yalnızca gerekli bir dil bilgisi yerini mi dolduruyor?
Ana dilinizde
Türkçe, kimseyi veya hiçbir şeyi adlandırmayan bir özne sözcüğü gerektirmez. Hava durumunu anlatırken yağmur gibi anlamlı isimler kullanılabilir. Var ve yok, anlam taşımayan bir özne olmadan varlığı ve yokluğu bildirir. Başka cümlelerde söylenmeyen bir özne ise normal olarak bağlamdan veya fiildeki kişi eklerinden anlaşılır.
Yağmur yağıyor.
Yağmur, yağışı adlandıran anlamlı bir öznedir. Yalnızca özne yerini dolduran bir sözcük değildir.
Mutfakta ekmek var.
Var, anlam taşımayan bir özne olmadan varlık bildirir.
Dolapta süt yok.
Yok, anlam taşımayan bir özne olmadan yokluk bildirir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizce, gerekli özne yerini dolduran ama bir kişi veya şeyi adlandırmayan biçimsel özne kullanır. It, hava durumu ve saat bildiren ifadelerde bu yeri doldurur. Asıl içeriği cümlenin devamında gelen yorumlarda da kullanılır. Vurgusuz there ise bir şeyin bulunduğunu veya var olduğunu tanıtan cümlelerde, genellikle be ile özne yerini doldurur. Bu kullanımlarda it önceki bir şeye dönmez; there de bir yeri göstermez.
It is snowing.
Kar yağıyor.
It, hiçbir şeyi adlandırmadan özne yerini doldurur.
It is half past six.
Saat altı buçuk.
There is a clean towel in the bathroom.
Banyoda temiz bir havlu var.
There özne yerini doldurur. Yeri ise in the bathroom belirtir.
It is easy to find this shop.
Bu dükkânı bulmak kolay.
Neyin kolay olduğunu to find this shop anlatır.
It is good that you called.
İyi ki aradın.
Neyin iyi olduğunu that you called anlatır.
Türkçede bu anlamlar için boş bir özne sözcüğü gerekmediğinden İngilizcede it atlanabilir: *Is raining. → It is raining. Aynı sorun It is easy to get there gibi cümlelerde de görülür. Varlık bildirirken ise it ile there karıştırılabilir: *It is a shop near my house. → There is a shop near my house. Burada amaç bir dükkânın var olduğunu bildirmektir.