Yardımcı fiil
Soruyu, olumsuzluğu veya zaman biçimini hangi yardımcı fiil kuruyor?
Anlamı
Yardımcı fiil, başka bir fiille birlikte soru veya olumsuzluk kurar, zamanı gösterir ya da yapabilme gibi bir anlam ekler. Diğer fiil asıl eylemi veya durumu adlandırır. Yardımcı fiil ise dil bilgisi bilgisinin bir bölümünü taşır. Bazı diller birkaç yardımcı fiil kullanır. Bazıları bu anlamları daha çok eklerle anlatır veya böyle yardımcı fiiller kullanmaz. Ekler sözcüğün kendisini değiştirir. Yardımcı fiil ise diğer fiilin yanında yer alır.
Nasıl fark edilir?
Başka bir fiille birlikte kullanılan bir fiile bak. Ayrı bir eylem anlatmak yerine soru, olumsuzluk, zaman biçimi veya ek bir anlam mı kuruyor?
Ana dilinizde
Türkçede etmek ve olmak gibi yardımcı fiiller, isimlerle birleşerek fiil oluşturur. Fiil biçimleriyle birlikte kullanılarak zaman ve durum anlamlarını da birleştirebilirler. Olumsuzluk ve yapabilme ise çoğunlukla ayrı yardımcı fiiller yerine fiile eklenen biçimlerle anlatılır. Sorularda mi soru parçacığı kullanılır. Bu, soruyu kurmaya yardım eden küçük bir sözcüktür.
Sana yardım edeceğim.
Etmek, yardım ismiyle birleşerek yardım etmek fiilini oluşturur.
Yarın bu saatte çalışıyor olacağım.
Olmak, çalışıyor ile birleşerek sürmekte olan bir eylemi geleceğe yerleştirir.
Öğrenilen dilinizde
Yardımcı fiil, eylemi veya durumu adlandıran asıl fiille birlikte kullanılan fiildir. İngilizce be, have ve do ile fiil biçimleri, sorular ve olumsuz cümleler kurar. Can ve will gibi yardımcı fiillerle de yapabilme ve gelecek zaman gibi anlamlar anlatır. Do, does veya did kullanıldığında asıl fiil, sözlükte verilen work gibi fiilin yalın hâlinde kalır. Bu biçim kişi veya zaman eki almaz.
Do you need help?
Yardıma ihtiyacın var mı?
Do soruyu kurar. Need, asıl anlamı taşıyan fiildir.
She doesn't work on Fridays.
Cuma günleri çalışmıyor.
Doesn't, does not ifadesinin kısaltmasıdır. Work, -s almadan fiilin yalın hâlinde kalır.
Mia is cleaning the kitchen. She has cleaned the bathroom.
Mia mutfağı temizliyor. Banyoyu temizledi.
Is, sürmekte olan bir eylemi anlatan biçimi kurar. Has, tamamlanmış ve şimdiyle bağlantılı bir eylemi anlatan biçimi kurar.
Türkçede soru mi ile, olumsuzluk ise çoğunlukla ekle kurulduğu için İngilizcede gerekli do atlanabilir. Bazen de be veya can zaten varken gereksiz do eklenebilir. Does veya did sonrasında asıl fiile yeniden kişi ya da zaman eki getirmemek gerekir: *Does she works here? → Does she work here?