Zorunluluk
Birinin bunu yapması gerekiyor mu?
Anlamı
Zorunluluk, bir eylemin yapılması gerektiğini belirtir. Tavsiye daha zayıftır: yapılması şart olanı değil, daha iyi olacak seçeneği söyler. Diller özel fiil biçimleri veya ayrı sözcük ve ifadeler kullanır. Bazılarında zorunluluğa özel bir biçim yoktur. İzin, kişinin ne yapması gerektiğiyle değil, ne yapmasına izin verildiğiyle ilgilidir.
Nasıl fark edilir?
Eylemi gerekli veya beklenen hâle getiren şeyi ara. Bunun kesin bir gereklilik mi, yoksa daha zayıf bir tavsiye mi olarak sunulduğuna bak.
Ana dilinizde
Türkçede -malı/-meli eki hem zorunluluk hem de tavsiye bildirebilir. Gerek, gerekiyor ve lazım da isim-fiil biçimleriyle kullanılarak bir eylemin gerekli olduğunu anlatır. Zorunda olmak zorunluluk bildirir. Zorunda olmamak ise zorunluluğun bulunmadığını söyler; eylemin yasak olduğunu söylemez.
Yarın erken kalkmalıyım.
-malı ekinden sonra birinci kişi eki gelir.
Bu formu doldurman gerekiyor.
Doldurman biçimindeki -n iyelik eki, formu doldurması gereken kişinin dinleyen olduğunu gösterir.
Bugün çalışmak zorunda değilim.
Bu ifade zorunluluğu kaldırır; çalışmayı yasaklamaz.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede must güçlü bir zorunluluk, have to ve need to gereklilik, should ise çoğunlukla tavsiye bildirir. Must ve should sonrasında fiilin yalın hâli, yani kişi veya zaman eki almayan biçimi kullanılır: goes değil, go. Araya to gelmez. Don't have to gerek olmadığını, mustn't ise bir şeyin yasak olduğunu belirtir.
You must wear shoes in the gym.
Spor salonunda ayakkabı giymelisin.
Must bunu kesin bir kural olarak sunar.
You don't have to come tomorrow.
Yarın gelmek zorunda değilsin.
Gelmek gerekli değildir ama yasak da değildir.
You should get some rest.
Biraz dinlensen iyi olur.
Should kesin bir emir değil, tavsiye bildirir.
Türkçedeki -malı/-meli hem zorunluluk hem de tavsiye bildirdiği için İngilizcede must ve should arasında seçim yapmak gerekir. Türkçede gerekli eylem çoğu zaman isim-fiil biçimindedir; İngilizcede must veya should sonrasına to eklenmez: *You must to go. → You must go. Zorunda değilim anlamını da mustn't ile karıştırma. Don't have to zorunluluğu kaldırır; mustn't yasak bildirir.