Ön edatlar ve son çekim edatları
İlişkiyi hangi sözcük gösteriyor ve bağlı olduğu sözcüklerden önce mi, sonra mı geliyor?
Anlamı
Bazı diller, bir ismin veya zamirin cümlenin geri kalanıyla ilişkisini göstermek için onun önünde ya da arkasında ayrı sözcükler kullanır. Bu sözcükler yer, zaman, yön, neden veya katılımcılar arasındaki ilişkileri anlatabilir. Bağlı oldukları sözcüklerden önce gelenlere ön edat, sonra gelenlere son çekim edatı denir. Bazı diller ise bu anlamlar için daha çok ek kullanır. Ekler sözcüğün parçasıdır; ön edatlar ve son çekim edatları ayrı sözcüklerdir.
Nasıl fark edilir?
Kişi, şey, yer veya zaman bildiren sözcüklerden önce ya da sonra gelen ve onları cümlenin geri kalanına bağlayan ayrı sözcüklere bak.
Ana dilinizde
Türkçede daha çok son çekim edatları kullanılır. Bunlar bir ismin veya zamirin arkasına gelerek ilişki bildiren sözcüklerdir. Bazıları isimden sonra hâl eki olmadan gelir. Bazıları ise ismin görevini gösteren belirli bir hâl eki ister. Kişi zamirleri farklı bir biçim alabilir; senin için buna örnektir.
Bu kurabiyeleri senin için yaptım.
İçin, senin biçimini alan kişi zamirinden sonra gelir.
Dersten sonra eve gideceğim.
Sonra, -ten ayrılma hâli ekini alan ders isminden sonra gelir.
Bana göre bu oda çok küçük.
Göre, yönelme hâli biçimini ister. Bana, ben zamirinin bu biçimidir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizce in, on, at, to ve with gibi ön edatları kullanır. Bunlar normal olarak isimden veya zamirden önce gelen ilişki sözcükleridir. Yer, zaman ve başka ilişkileri anlatırlar. Bazı fiiller veya sıfatlar belirli bir ön edatla kullanılır. Birçok soruda ön edat, cümlenin başına taşınmak yerine fiilden sonra kalabilir.
Your glasses are on the shelf.
Gözlüğün rafta.
On, the shelf ifadesinden önce gelir ve bir yüzeyin üzerindeki yeri belirtir.
The shop opens at nine.
Dükkân saat dokuzda açılıyor.
At, saat bildirir.
Who are you waiting for?
Kimi bekliyorsun?
Who başta olsa da for, wait ile birlikte cümlenin sonunda kalır.
Türkçede ilişkiler hâl ekleriyle veya isimden sonra gelen sözcüklerle kurulduğu için İngilizcede ön edat atlanabilir ya da yanlış yere konabilir: *I made these for you yerine I made these you for. → I made these for you. Ayrıca Türkçedeki -de/-da, İngilizcede her zaman aynı ön edata karşılık gelmez. Yer ve zaman için in, on ve at arasında seçim yapmak gerekir.