Komşu sözcüğe bağlı küçük sözcükler
Hangi küçük sözcükler komşu bir sözcüğe yaslanıyor?
Anlamı
Bazı kısa dil bilgisi sözcükleri tek başına durmak yerine komşu bir sözcüğe yaslanır. İyelik veya soru gibi anlamları ifade ederken sesleri ya da yerleri bakımından başka bir sözcüğe bağlı olabilirler. Hangi sözcüklerin böyle davrandığı dilden dile değişir. Bazı diller aynı işler için bağımsız sözcükler veya ekler kullanır. Eklerden farklı olarak bu küçük birimler, tek bir sözcüğün gövdesine değil, bütün bir sözcük grubuna bağlanabilir. Gövde, sözcüğün eklerin getirildiği bölümüdür.
Nasıl fark edilir?
Kendi vurgusu olmayan veya başka bir sözcüğün yanında durması gereken kısa dil bilgisi birimlerini ara. Anlamca daha büyük bir sözcük grubuyla ilgili olsa da tek bir komşuya bağlı mı?
Ana dilinizde
Türkçede soru bildiren mi ile ekleme anlamı veren de/da, klitik olarak kullanılır. Klitik, konuşmada ses bakımından komşu sözcüğe yaslanan küçük bir sözcüktür. Mi ve de/da ayrı yazılır. Mi, ünlüsünü önceki sözcüğe uydurur ve misin örneğindeki gibi kişi eki alabilir. De/da iki farklı ünlüyle kullanılır. Her ikisi de yalnızca bir isim kökünden sonra değil, bütün bir sözcük grubundan sonra da gelebilir.
Evde misin?
Mi, evde sözcüğünden ayrı yazılır. Ancak ikinci tekil kişi eki mi sözcüğüne bağlanır.
Ali ve Zeynep de geldi.
De, Ali ve Zeynep grubunun tamamından sonra gelir ve bütün grubu ekler.
Bu kırmızı çanta mı senin?
Mı, sorunun yöneltildiği isim öbeğinin tamamından sonra gelir. İsim öbeği, bir isim çevresinde kurulan sözcük grubudur.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede cümlenin kurulmasına yardım eden yardımcı fiillerin kısa biçimleri vardır: will yerine 'll, is veya has yerine 's kullanılır. İyelik bildiren 's de sahibini belirten sözcük grubunun sonuna eklenir. Grubun merkezindeki isme eklenmesi şart değildir. Komşu sözcüğe bağlı olan bu küçük biçimlere klitik denir.
I'll call you after lunch.
Öğle yemeğinden sonra seni arayacağım.
'll, will sözcüğünün komşu sözcüğe bağlanan kısa biçimidir.
She's waiting outside.
Dışarıda bekliyor.
Burada 's, is yerine kullanılmıştır.
The man next door's dog is friendly.
Yan komşumuzun köpeği uysal.
's, the man next door grubunun tamamının sonuna bağlanır.
Türkçede gelecek zaman gibi anlamlar çoğunlukla eklerle verildiği için İngilizcedeki kısa yardımcı fiil biçimlerini gözden kaçırabilir veya hep tam biçimleri kullanabilirsin. Bu kısa biçimler günlük konuşmada yaygındır. Ancak 'm gibi olumlu kısa biçimler, vurgulu bir kısa yanıtta tek başına kullanılamaz: *Yes, I'm. → Yes, I am.