Alıcının belirtilmesi
Bir şeyi alan veya kendisi için bir şey yapılan kişiyi nasıl gösteririz?
Anlamı
Diller, bir şeyi alan veya kendisi için bir şey yapılan kişinin eylemle bağını gösterir. Böylece bu kişiyi verilen, gönderilen veya yapılan şeyden ayırabiliriz. Bu bağ sözcük sırasıyla, ayrı bir sözcükle veya bir ekle kurulabilir. Bazı dillerde alıcıya özgü bir ek yoktur. Alıcı ve yararlanan kişinin rolünü anlatır. Alıcının belirtilmesi ise cümlenin bu rolü nasıl gösterdiğine bakar.
Nasıl fark edilir?
Bir şeyi alan veya eylemden yarar gören kişiyi bul. Sonra onu eyleme bağlayan sıraya, sözcüğe veya eke bak.
Ana dilinizde
Türkçede alıcı genellikle -(y)a/-(y)e yönelme hâli ekini alır. Bu ek, bir şeyin kime yöneltildiğini gösterir. Eylemden yarar gören kişi ise isimden veya zamirden sonra gelen için ile belirtilebilir. Bu biçimler her yerde birbirinin yerine geçmez. Birine bir şey göndermek ile biri için bir şey yapmak farklı ilişkiler kurar.
Zeynep'e bir mesaj gönderdim.
-e eki, mesajın gönderildiği kişiyi gösterir.
Bu pastayı senin için yaptım.
İçin, benzeri kullanımlarda olduğu gibi burada da ilgi hâlindeki senin biçiminden sonra gelir ve eylemin kimin için yapıldığını gösterir.
Bana kalemi verir misin?
Bana, ben kişi zamirinin yönelme hâlidir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede alıcı to ile, eylemden yarar gören kişi ise for ile gösterilebilir. Give, send ve buy gibi fiillerle kişi, verilen veya alınan şeyden önce de gelebilir: give Ben a book veya buy Ben a book. İki nesneli bu sıra her fiille kullanılamaz. Örneğin explain ile explain something to someone sırası kullanılır.
Lily gave Ben a sandwich.
Lily, Ben'e bir sandviç verdi.
Alıcı, verilen şeyden önce gelir ve to kullanılmaz.
Lily gave a sandwich to Ben.
Lily, Ben'e bir sandviç verdi.
Alıcı, verilen şeyden sonra gelir ve to ile belirtilir.
I bought a notebook for my sister.
Kız kardeşim için bir defter aldım.
For, defterin kimin için alındığını gösterir.
Türkçedeki yönelme hâli ve için, İngilizcede çoğu zaman to ve for ile karşılanır. Ancak hangi biçimin kullanılacağı fiile ve kurulan ilişkiye bağlıdır. Türkçede farklı fiillerle kişiyi aynı hâl ekiyle belirtebildiğin için İngilizcede de her fiilin give me a book sırasına uyacağını düşünme: *Explain me the rule. → Explain the rule to me.