Alıcı ve yararlanan
Kim alıyor veya kimin için yapılıyor?
Anlamı
Alıcı ve yararlanan, bir şeyi alması beklenen veya bir eylemin kendisi için yapıldığı kişileri kapsar. Bir kişi bir nesne ya da mesaj alabilir. Başka bir kişi de yapılan işten yararlanabilir. Alıcı ile yararlanan aynı kişi olmak zorunda değildir. Bir şeyin gönderildiği kişi onu gerçekten almayabilir. Diller bu rolleri sözcük sırası, ekler veya ayrı sözcüklerle gösterir. İki rol için her zaman farklı işaretler kullanılmaz. Alıcının belirtilmesi bu biçimleri ele alır; bu blok ise kimin aldığını veya yararlandığını ele alır.
Nasıl fark edilir?
Bir şeyi kimin aldığını veya almasının beklendiğini sor. Ardından eylemin kimin için yapıldığına bak.
Ana dilinizde
Türkçede alıcı genellikle -a/-e ekiyle belirtilir. Ünlüden sonra gerektiğinde araya y girer. Aynı ek, eylemin kendisi için yapıldığı kişiyi de gösterebilir. İçin ise eylemin kimin yararına yapıldığını açıkça belirtir. İçin ile belirtilen kişinin nesneyi doğrudan alması gerekmez.
Zeynep kardeşine bir mesaj gönderdi.
-e eki, mesajın alıcısını belirtir.
Senin için çay demledim.
Senin için, eylemin kimin yararına yapıldığını belirtir.
Annem bana yeni bir atkı ördü.
Bana, atkının kimin için örüldüğünü belirtir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede give gibi fiillerle alıcı, verilen şeyden önce gelebilir. Verilen şeyden sonra gelirse to ile belirtilebilir. Eylemin kendisi için yapıldığı kişi ise çoğu zaman for ile belirtilir. Make gibi fiillerde bu kişi yapılan şeyden önce de gelebilir. Her fiil bu iki sözcük sırasına izin vermez.
I sent Lily a photo.
Lily'ye bir fotoğraf gönderdim.
Alıcı, gönderilen şeyden önce gelir. Ön edat, yani bir isim veya zamirin önünde ilişki belirten sözcük, kullanılmaz.
Please give the keys to Ben.
Lütfen anahtarları Ben'e ver.
To, verilen şeyden sonra gelen alıcıyı belirtir.
We saved a seat for you.
Sana yer ayırdık.
For, eylemin kimin yararına yapıldığını belirtir.
Türkçede -a/-e hem alıcıyı hem de eylemin kendisi için yapıldığı kişiyi gösterebilir. İngilizcede bu nedenle to ve for karışabilir. Seçimi yalnızca Türkçedeki eke göre değil, eylemin anlamına ve fiilin kullanımına göre yap. Ayrıca her fiilden hemen sonra alıcı gelemez: *Explain me the rule. → Explain the rule to me.