Người hoặc vật chịu tác động
Ai hoặc cái gì chịu tác động?
Ý nghĩa
Người hoặc vật chịu tác động là đối tượng bị thay đổi, di chuyển, tạo ra, dùng hết hoặc chịu ảnh hưởng khác từ sự việc. Đối tượng này có thể nhận một hành động hoặc trải qua thay đổi mà không có ai chủ ý gây ra. Các ngôn ngữ có thể thể hiện vai trò này bằng các phần gắn thêm vào từ hoặc trật tự từ, nhưng có ngôn ngữ không có dấu hiệu riêng. Khác với Người thực hiện hoặc tác nhân gây ra sự việc, đối tượng này ở phía chịu tác động hoặc trải qua thay đổi.
Cách nhận biết
Hỏi ai hoặc cái gì bị thay đổi, di chuyển, tạo ra, dùng hết hay chịu ảnh hưởng, kể cả khi câu không nêu người thực hiện.
Trong ngôn ngữ mẹ đẻ của Bạn
Khi có người thực hiện hành động lên một đối tượng, đối tượng chịu tác động thường đứng sau động từ. Khi câu nói về điều xảy ra với chính đối tượng đó, nó có thể đứng trước động từ hoặc từ chỉ trạng thái. Danh từ trong tiếng Việt không có phần gắn thêm riêng để đánh dấu vai trò chịu tác động.
Nam đang sửa xe đạp.
Vật được sửa đứng sau động từ sửa.
Lan làm vỡ cái cốc.
Áo của Nam bị rách.
Đối tượng chịu tác động đứng đầu câu; câu không nêu ai làm áo rách.
Trong ngôn ngữ Bạn đang học
Với những động từ như cut hoặc move, tiếng Anh thường đặt đối tượng chịu tác động sau động từ, ở vị trí tân ngữ. Tân ngữ là người hoặc vật mà hành động hướng tới. Đại từ ở vị trí tân ngữ có những dạng như me, him và them. Trong câu miêu tả một thay đổi mà không nêu người gây ra, đối tượng chịu tác động có thể là chủ ngữ.
Mia cut the bread.
Mia cắt bánh mì.
The bread chịu tác động và đứng sau động từ, làm tân ngữ.
The noise woke me.
Tiếng ồn làm tôi tỉnh giấc.
Dạng dùng làm tân ngữ là me, không phải I.
The ice melted.
Băng đã tan.
Băng trải qua thay đổi nhưng là chủ ngữ; câu không nêu tác nhân gây ra.
Trong tiếng Việt, tôi hoặc anh ấy không đổi dạng khi làm chủ ngữ hay tân ngữ. Tiếng Anh lại phân biệt I với me, he với him: *The noise woke I. → The noise woke me. Cũng đừng cho rằng đối tượng chịu tác động luôn đứng sau động từ; trong The ice melted, đối tượng thay đổi là chủ ngữ.