İnsan, hayvan veya nesne
Bir insandan, hayvandan veya nesneden mi söz ediyoruz?
Anlamı
İnsan, hayvan veya nesne ayrımı, seçtiğimiz sözcük ve biçimleri etkileyebilir. Bu ayrım soru sorarken veya bir açıklamayı bir kişi ya da şeye bağlarken işe yarar. Diller bu ayrımları farklı biçimlerde yapar. Bazıları bunları dil bilgisinde belirtmez. Dil bilgisel cinsiyet ve isim sınıfları ise isimleri, bu ayrımlarla her zaman örtüşmeyen gruplara ayırır.
Nasıl fark edilir?
Benzer cümlelerde insanlar, hayvanlar ve nesneler hakkında nasıl soru sorulduğunu veya bunlardan nasıl söz edildiğini karşılaştır.
Ana dilinizde
Türkçede insanlar için genellikle kim, nesneler ve hayvanlar için ne sorusu sorulur. O zamiri insan, hayvan veya nesne için kullanılabilir; erkek ile kadın ayrımı yapmaz. İnsanları belirten çoğul öznelerle fiil çoğul eki alabilir, ama bu ek sıkça kullanılmaz. Hayvanları ve nesneleri belirten çoğul öznelerle ise fiil genellikle tekil biçimde kullanılır.
Kapıda kim var?
Kim, bir insanı sorar.
Bahçede ne gördün?
Ne, insan dışında bir şeyi sorar. Bu bir hayvan da olabilir.
Kediler uyuyor, çocuklar oynuyorlar.
İnsanları belirten özneyle fiil -lar alabilir. Hayvanları belirten özneyle fiil genellikle tekil biçimdedir.
Öğrenilen dilinizde
İngilizcede insanlar hakkında soru sormak için genellikle who, nesneler veya olaylar için what kullanılır. İnsanlar için he, she veya they kullanılır. They, cinsiyeti bilinmeyen tek bir kişi için de kullanılabilir. Nesneler için genellikle it kullanılır. Hayvanlar için it, he veya she seçilebilir. Bir ismi onu açıklayan bölüme bağlayan ilgi zamirleri arasında insanlar için who, nesneler ve hayvanlar için which, her ikisi için de that bulunur.
The woman who lives next door is a nurse.
Yan komşumuz olan kadın hemşire.
Who, açıklamayı bir insana bağlar.
My bike, which is quite old, still works.
Bisikletim epey eski, ama hâlâ çalışıyor.
Which, bir nesne hakkında ek bilgi verir. Bu cümlede yerine that kullanılamaz.
Our cat is hungry. She is waiting by her bowl.
Kedimiz aç. Mama kabının yanında bekliyor.
She, burada ayrı bir birey olarak ele alınan dişi kediyi belirtir.
Türkçedeki o, insanları da nesneleri de belirtebilir. İngilizcede bir insan için bu alışkanlıkla it kullanma; kişiye göre he, she veya they gerekir. Türkçede yan tarafta yaşayan kadın gibi ifadelerde insanla nesne için ayrı bir bağlayıcı sözcük seçmeyiz. İngilizcede ise açıklamayı bağlarken who ile which ayrımına dikkat et.